Week 15 (16 april 2011)

Landmarkt
Aan de Schellingwouderdijk in Amsterdam-Noord ligt sinds kort een oase voor de groene consument, Landmarkt, dat zoveel mogelijk lokaal geproduceerde producten verkoopt. De bloemkool heeft niet twee weken in een Frans koelhuis gelegen, maar komt vers van een erf 20 kilometer verderop. Regelmatig zijn er proeverijen en vertellen boeren over hun producten. Boodschappen doen wordt een feestje en als Noorderling hoop ik hier vaak te komen. Komt u van elders, denk dan nog even na. Volgens onderzoek worden de meeste ‘voedselkilometers’ gemaakt door consumenten die naar de winkel rijden, en niet door de vrachtwagens die in een keer duizenden bloemkolen uit Frankrijk halen. Koop dus zoveel mogelijk bij uw supermarkt op de hoek, is het devies. Wilde u toch al fietsen in de Waterlandse weilanden die op een steenworp afstand van Landmarkt liggen, doet u dan vooral hier uw boodschappen.

• • • 

Week 31 (7 augustus 2010)
Lekker dom
‘Dumb as we wanna be.’ Zo omschrijft New York Times-columnist Thomas Friedman Amerikanen die lekker in hun SUV blijven rondrijden terwijl ze weten dat ze daarmee het klimaat opblazen en hun grootste vijanden in het Midden-Oosten overladen met petrodollars. Gewoon, omdat het makkelijk is en omdat niemand je iets kan maken in die vette SUV van je.
Hoe anders zijn wij. Wij pakken alleen de auto als het echt niet anders kan. Oké, soms omdat het makkelijk is, maar dan alleen voor de zaterdagse boodschappen. Ahum. Volgens Milieu Centraal is maar liefst een op de drie autoritten korter dan vijf kilometer, een afstand die je makkelijk kunt fietsen. Onze gemaksritjes kosten jaarlijks honderd euro en 185 kilo CO2 per auto, ongeveer tien procent van de uitstoot van een gemiddeld huishouden. Maar dom zijn we niet.

Week 30 (31 juli 2010)
Mythisch keurmerk
Een vaatwasser verbruikt vier keer meer energie dan een afwasbeurt met de hand, zo leerde Het Geweten vorige week (tenzij een keukenkastboiler wordt gebruikt). Een factor vier moet genoeg zijn om zelf de borstel ter hand te nemen, maar voor ons welvaartskinderen is het ondenkbaar afstand te doen van het verworven recht om het vuile vaatwerk uit te besteden. We werken er toch hard voor? En zolang ze in China bijna elke week een nieuwe kolencentrale in gebruik nemen, kunnen wij ‘s avonds na een dag hard werken heus eventjes de vaatwasser aanzetten. Bovendien gebruiken we de duurdere – want daar werken we hard voor – ecologische vaatwastabletten van Albert Heijns huismerk Puur en Eerlijk. Die bevatten geen fosfaten of parfum en dragen ook nog eens het mythisch klinkende eco-keurmerk Nordic Swan. Zo spoelen we de laatste gewetenswroeging weg.

Week 29 (24 juli 2010)
Vuile vaat
Zelfs in onze rimpelloze welvaartsleventjes zijn er grotere ergernissen, maar het blijft voelen als een onverdiende straf: de afwas. ‘s Avonds komen we doodmoe thuis om verwelkomd te worden door dreinende engeltjes die alles in de strijd werpen om niet te eten, tanden te poetsen of – godbetert – naar bed te gaan. Na anderhalf uur is de slag gewonnen, en willen we maar een ding: neerploffen op de bank voor een glas wijn, een half gesprek met onze geliefde en lekker zielloos zappen.
En dan staart ie ons aan: de afwas. Een beetje dubbelverdiener heeft een vaatwasser en kan na vijf minuten alsnog onderuit zakken. Helaas niet zonder schuldgevoel: een vaatwasser verbruikt vier keer meer energie dan zelf de borstel ter hand nemen. Tenzij je een close-in boiler hebt, zoals wij. Onze redding. Zo wast de ene zonde de andere schoon.

Week 28 (17 juli 2010)
Met dank aan Beijing
BMW ontwerpt een elektrische auto. Opvallend, want de gemiddelde BMW-rijder is niet het toonbeeld van ecologisch bewustzijn. BMW’s zijn voor branieschoppers. De cilinderinhoud, het interieur, het rijgedrag – het is fraai, maar veel te duur. Alsof je in een redelijk goed restaurant eet dat met zijn prijzen wil laten zien dat het tot de top behoort. Dat trekt een bepaald slag mensen.
In de New York Times noemde een BMW-bobo ‘het afscheid van fossiele brandstoffen onomkeerbaar’. De opkomende paniek bij BMW-rijders werd direct gesust: ‘It’s fun to drive electric.’ Een Duitse auto-professor noemde een andere reden: China. Eerder vroeg dan laat zal de snelst groeiende automarkt roetspuwende auto’s weren in de binnensteden. En dus moeten ze in Beieren wel aan de elektrische auto – met dank aan Beijing. Wie zei dat Chinezen zulke viespeuken zijn?

Week 26 & 27 (3 juli 2010)
Eco-gekte
Het kon natuurlijk niet uitblijven: een of andere eco-charlatan die met de WK-gekte aan de haal gaat. Het Nederlandse Le Big biedt WK-sokken aan die gemaakt zijn van biologische katoen en ‘fair’ zijn geproduceerd (www.lebig.nl; €3,95 voor de babymaat en €4,95 voor de kinder- en herenmaat; dames moeten hun heil elders zoeken).
Duurzame WK-parafernalia? Ik leg het nog een keer uit: Nederlanders vragen twee keer meer dan de aarde kan opbrengen, en het is – hoe koddig ook – niet in het belang van uzelf, laat staat uw (klein)kind, om oranje sokken aan te schaffen die slechts een keer gedragen worden, en met dit zomerweer waarschijnlijk helemaal nooit. Ga lekker gek doen tijdens het WK, maar noem het niet ‘duurzaam’.
 

Week 25 (26 juni 2010)
Boodschappenwagenidealisme
Met een boodschappenwagentje de wereld redden is een dure aangelegenheid. Uit recent onderzoek van de prijsvergelijkingswebsite kelkoo.co.uk blijkt dat groene producten in Europa gemiddeld 46 procent duurder zijn dan gewone. Biologisch voedsel kost gemiddeld 25 procent meer, kleding en schoenen 27 procent en gezond- en schoonheidsproducten zelfs 183 procent.
Ik vermoed dat de hogere prijs een deel van de aantrekkingskracht is. Als biologische kipfilet even duur is als gewone, kun je net zo goed gewone kopen. Idealisme vereist nu eenmaal een offer, en als je kipfilet niets extra’s kost, heb je niet echt een offer gebracht. Wat duurder is, is exclusiever. ‘Kijk schat, we eten vanavond heerlijke vrije-uitloop kip’ klinkt heel wat smakelijker dan ‘vanavond hebben we gewoon een bio-industrie kippetje hoor’. Idealisme als verwennerij. Slim. En prettig, voor ons.

Week 24 (19 juni 2010)
Groene poepel
Het is natuurlijk niet altijd afzien, het testen van duurzame producten voor deze rubriek. Vorige week, tijdens een vaartochtje op een zwoele zomeravond, plopte de kurk van een Crémant de Die tegen de overspanning van een eeuwenoude Amsterdamse brug. De mousserende Brut (www.goodforall.eu; €19,95) houdt het tussen prosecco en champagne, een vergelijking waarmee ik de ware vinoloog ongetwijfeld schoffeer. Aan boord was een kenner die verrukt raakte van ‘fruitige frisheid’ en ‘dat appeltje in de neus’, een hippe marketeer die mijmerde over ‘de nieuwe rosé, de nieuwe prosecco’ en een levensgenieter die opveerde bij de mededeling dat het zwavelgehalte zeer laag is waardoor een kater uitblijft. Op zijn beurt liet Het Geweten zich op deze warme, windstille en schier eindeloze avond, in slaap sussen door het logo ‘Agriculture biologique’, dat het gebruik van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen uitsluit.

Week 23 (12 juni 2010)
Wedstrijdje groen doen
Hoeveel gloeilampen bent u waard? Mijn gemiddelde energieverbruik – voor voedsel, verwarming, wasmachine, laptop, snoepreisjes, et cetera – staat gelijk aan 33 gloeilampen van 60 watt die 24/7 branden. Om dit duurzaam op te wekken is een windmolen nodig met een spanbreedte van 5,1 meter of een zonnepaneel van 65,4 vierkante meter (dag achtertuin). Of, iets conventioneler, vijf liter olie per dag, wat zorgt voor de hoeveelheid CO2 die past in 416 ballonen met een diameter van 30 centimeter.
Op de briljante website www.wattzon.com (bedacht door de groene uitvinder, Saul Griffith, onlangs in The New Yorker omschreven als ‘an invention engine’) kunt u met het antwoorden van een paar eenvoudige vragen uw eigen energieverbruik in kaart brengen. Bovendien kunt u mij voor een CO2-duel (ik ben user ‘Geweten’) – als u dat durft, want niemand leeft schoner dan Het Geweten.

Week 22 (5 juni 2010)
Molensteen
Vorige week schreef ik een zuur stukje over een peperdure speelgoedauto op waterstof, die alleen maar interessant kan zijn voor steenrijke eco-entrepreneurs. Deze week een zuur stukje over een product dat ideaal moet zijn voor een geheel ander slag mensen: de duurzame kampeerder.
Met de Cougar Fietsgenerator (www.bespaarbazaar.nl, €175) wek je bij je tent of caravan zelf elektriciteit op. Grijp de tentstok voor evenwicht, bestijg de trappers en fietsen maar. Dagtochtjes behoren helaas tot het verleden, want je moet negen uur trappen om – bijvoorbeeld – vijf uur bij een tl-lampje te kunnen lezen. De Cougar weegt vijf kilo, dus vergeet niet een extra sterke rugzak aan te schaffen.
Wie koopt dit? Ene Harry Haenen, die op bespaarbazaar.nl teleurgesteld meldt dat het apparaat veel herrie maakt en dat u niet negen maar achttien uur moet fietsen voor een volle accu.
Volgende week weer een jubelend stukje.

Week 21 (29 mei 2010)
Spelen met duurzaamheid
Hoe decadent kan duurzaamheid zijn? Er zijn handgemaakte boxsprings van ecologisch paardenhaar, ambachtelijk gekweekte vlas en wat al niet meer voor de prijs van een occasion Prius. Er zijn ecologische zonnebrandcrèmes die net iets goedkoper zijn dan vloeibaar goud. En er is duurzaam speelgoed. Voor €153,25 verkoopt de webwinkel www.totaalduurzaam.nl de H-racer, een auto’tje dat rijdt op waterstof. Je gooit water in een bijgeleverd pompstationnetje en dankzij de energie van een zonnecel wordt water gesplitst in zuurstof en waterstof, de brandstof van de toekomst.
Wie koopt dit? Kinderen zullen er snel mee uitgespeeld zijn: na tien minuten tanken rijdt de H-racer hoogstens twee minuten. Misschien is het iets voor eco-entrepeneurs of duurzaamheidsmiljonairs die willen laten zien ‘wat er met een beetje positief denken allemaal wel niet mogelijk is’. Duurzaamheid als speeltje.

Week 20 (22 mei 2010)
Help uw groene bank
Bankiers verdienen het nog altijd om met pek en veren door de straten te worden gejaagd, maar soms doet er eentje iets goeds. Zoals ASN Bank, dat nieuw beleid wil formuleren om de mondiale biodiversiteit te behouden. Uw spaargeld kan bijdragen aan het vernietigen van natuur, bijvoorbeeld als uw bank het aan een oliemaatschappij leent om in de Golf van Mexico naar olie te boren. ASN wil zichzelf nieuwe gedragsregels opleggen, en u kunt via www.voordewereldvanmorgen.nl het conceptstuk aanscherpen nog voor het van kracht is.
Hulde voor zoveel openheid. Helaas verplicht deze vorm van crowd sourcing de ASN tot niets; elke suggestie kan terzijde worden geschoven. Nog mooier zou het zijn als klanten via een wiki de criteria opstellen wat er met hun bloedeigen geld mag gebeuren. Maar zoveel inspraak gunnen bankiers hun klanten (nog) niet.

Week 19 (15 mei 2010)
Het laatste logo
Eindelijk: het logo dat alle andere logo’s overbodig maakt. Wij hedonistische idealisten worden horendol van die kakofonie aan keurmerken. Weet u het verschil tussen het EKO-keurmerk en de Beter Leven-sterren? Of uitloop-eieren meer leefruimte garanderen voor moedertje kip dan scharreleieren? En zitten er echt pijnboompitten in dat potje pesto, of toch cashewnoten?
Enkele bloggers van het onvolprezen www.foodlog.nl presenteren ‘het laatste voedsellogo’. Zo werkt het: met uw mobiele telefoon scant u de barcode van een product. Vervolgens leest u hoeveel ruimte de kip tot haar beschikking heeft of waar de cashewnoten dan wel pijnboompitten vandaan komen. Deze informatie komt van een wiki-site (www.kijkofhetklopt.nl) waar producenten, consumenten en wetenschappers gegevens leveren èn controleren. Deze week gaat de website online, de app voor telefoons volgt uiterlijk eind dit jaar. Vanaf dat moment kunnen we alle andere logo’s vergeten.

Week 17/18 (1 mei 2010)
De groene kiloknaller
Nog nooit besteedden Nederlanders zo weinig aan voedsel: zo’n vijftien procent van onze uitgaven. Twintig jaar geleden was dat circa twintig procent en een halve eeuw eerder een derde tot de helft. Met andere woorden: we houden steeds meer geld over voor de franje van het leven (ondanks stijgende ziektekosten).
Toch willen we nooit ‘te veel’ betalen voor de elementaire levensbehoefte die voedsel heet. Ecologische kipfilets of duurzaam gecertificeerde zalm mogen beter voor onze gezondheid zijn of onontbeerlijk voor de voedselvoorziening van onze kinderen en kindskinderen, als het een halve euro meer kost, laten we het in de schappen liggen. We zijn gekke Gerritje niet.
Wie verantwoord de kick van het uitgespaarde dubbeltje wil ervaren, abonneert zich op de wekelijkse nieuwsbrieven van De Wakkere Winkelaar (via www.wakkerdier.nl) en  www.biologischeaanbiedingen.nl voor de goedkoopste ecoknallers.

Week 16 (24 april 2010)
Feliciteren met stront
Stront heeft de toekomst. De olie raakt op, het klimaat is oververhit en de schurkenstaten aan wie wij dagelijks miljarden dollars overmaken zodat we in de file kunnen staan, worden steeds brutaler. Gelukkig hebben we onze stront nog, een waardevolle energiebron die we dagelijks achteloos naar het riool spoelen. Het Nederlandse bedrijf Ingrepro belooft dat we minstens twintig procent van de huishoudelijke elektriciteitsbehoefte uit onze ontlasting kunnen halen. Maar je kunt er ook brandstof voor auto’s of vliegtuigen van maken.
Fecaliën zijn een veelzijdige grondstof. Wereldwinkels verkopen al jaren notitieboekjes en ander schrijfwaar die gemaakt zijn van Indiase olifantenmest. Nu zijn er ook vrolijke kaarten van schapenpoep uit Wales (€3,95, www.bespaarbazar.nl). De helft van elke keutel bestaat uit eersteklas vezels waarvan je fraai papier kunt maken. Wel een beetje raar: iemand feliciteren met een kaart van poep.

Week 15 (17 april 2010)
Biogids
Echte chefs koken biologisch. Volgens onderzoek van het radioprogramma Vroege Vogels kookt tweederde van alle Nederlandse restaurants met een Michelin-ster met ‘zo veel mogelijk biologische producten’. De sterrenchefs vinden de smaak van biologisch vlees, vis, groente en fruit aantoonbaar beter (en het staat natuurlijk chique op de kaart).
Maar elke vegetariër weet dat de meeste Nederlandse koks hun idealistische klanten willen straffen voor hun diervriendelijke principes: in menig restaurant zijn de een of twee vegetarische gerechten die op de kaart staan fantasieloze, liefdeloze en smakeloze moetjes.
Op www.biogids.nl vindt u een interactieve kaart met onder andere biologische restaurants. Spontaan uit eten? De gratis iPhone app van Biologica gebruikt uw gps-positie om u te naar het dichtstbijzijnde biologische restaurant te loodsen (of naar een biologische winkel, mocht u van mening zijn dat u zelf de beste chef bent).
www.biogids.nl

Week 14 (10 april 2010)
Modern idealisme
De ouders van mijn jeugdvriendje Jeroen waren alternatief. Ze hadden bijvoorbeeld zo’n oerdegelijke boodschappentas van canvas met leren hengsels, zodat ze geen plastic tassen hoefden te gebruiken. Op het canvas hadden ze buttons gespeld met teksten tegen de kernbom en voor de PSP. Ik vond Jeroen aardig maar die ouders niet zo. Ze waren altijd zo serieus. En dan die tas – tja, die paste gewoon niet bij mijn polo’s van Lacoste, en in het Amstelveen van mijn jeugd was dat belangrijk.
De MyPaperBag is de vervanger van de canvastas. Hij is geknipt voor de moderne, hedonistische idealist: fair trade (gemaakt door kasteloze Indiërs), ecologisch (cradle to cradle: als u ‘m terugstuurt wordt het leer hergebruikt), peperduur (€69,95) en uiteraard mooi. Hij past perfect bij mijn milieu- en mensvriendelijke Kuyichi spijkerbroek. Sinds kort is hij ook nog eens in allerlei varianten verkrijgbaar.

Week 13 (3 april 2010)
Opgeklopt
Een melkopschuimer met zonnepaneeltje. Wordt de wereld hier beter van? China bouwt elke week een nieuwe steenkolencentrale, maar wij maken onze cappuccino’s met zonnekracht! Dergelijk cynisme is even verleidelijk als misplaatst. U gaat toch ook stemmen, of denkt u dat uw stem ‘toch niets uitmaakt tegenover al die PVV-stemmers’?
De vraag is: wekt het zonnepaneeltje meer energie op dan het kostte om te maken? Milieu Centraal, een onafhankelijk kenniscentrum, laat desgevraagd weten dat dit in theorie mogelijk is. Maar de ‘energetische terugverdientijd’ is aanzienlijk langer dan van grote zonnepanelen, die hier al een paar jaar voor nodig hebben.
Mijn schuimertje van de Blokker kostte een paar euro en na twee jaar heb ik nog steeds geen nieuwe batterijen nodig. Dus als u dagelijks liters cappuccino drinkt, kunt u met dit apparaat voor €34,95 de wereld een klein beetje verbeteren.

Week 12 (27 maart 2010)
Sceptische app
Wordt u ook zo moe van uw buurman die hooghartig beweert dat “klimaatverandering een grote leugen is”? Wetenschappelijke argumenten zijn van ondergeschikt belang. Uw buurman wil vooral laten zien dat hij zich door niets en niemand gek laat maken. Hij ziet wat anderen niet zien. Hij is een hedendaagse Galileo.
Maar waar de Italiaanse natuurkundige zich met wetenschappelijke argumenten verzette tegen een wereldbeeld gebaseerd op geloof, laten de meeste huis-tuin-en-keuken klimaatsceptici zich leiden door hun onderbuik én de comfortabele gedachte een scherpe geest te hebben.
Een iPhone app van het kritische en goed ingevoerde Sceptical Science citeert zo goed als alle argumenten van sceptische buurmannen – en weerlegt ze met wetenschappelijk onderbouwde inzichten, inclusief links naar de bronnen. Met twee vingerklikken e-mailt u de feiten, zodat uw buurman er thuis nog eens rustig over na kan denken.

Week 11 (20 maart 2010)
Fuck het milieu
Je kunt niet kinderen hebben en tegelijkertijd beweren ‘milieubewust’ te leven zonder die term geweld aan te doen. Volgens degelijk onderzoek kan zelfs de meest voorbeeldige levensstijl (led-lampen indraaien, in een Toyota Prius rijden, vegetarisch eten) niet meer dan een veertigste besparen van de CO2 die onze twee dochters en hun kinderen zullen uitstoten. Kortom: wie echt om het milieu geeft, gebruikt condooms. Het liefst die van French Letter (€9,95 bij www.fair21.com), want die zijn mens- en milieuvriendelijk geproduceerd.
Mijn oudste engeltje van tweeëneenhalf wordt ongetwijfeld een groot liefhebster van natuur, of wat daar dan nog van over is. Bijna elke ochtend vraagt ze of er genoeg voer in het vogelhuisje ligt. Als ik haar sneeuwklokjes zie plukken die ze vervolgens aan haar babyzusje geeft, weet ik het zeker: ik wil een derde. Fuck het milieu.

Week 10 (13 maart 2010)
Droogballen
Zouden wij ooit verantwoording moeten afleggen aan onze kinderen? ‘Wat ik je altijd heb willen vragen’, zeggen ze als ze ons over enkele decennia bezoeken in het verzorgingstehuis, ‘wist je niet dat het milieu naar de knoppen ging? Jullie lazen toen nog kranten en tijdschriften, en daarin werd toch uitgebreid geschreven over jullie bizarre energieverbruik? Vorige week, bij het leegruimen van je huis, vond ik een Vrij Nederland uit 2010. Daarin stond een stukje over droogmachines. Weet je nog, jullie hadden ook zo’n ding. Bijna geen enkel apparaat verbruikte meer energie: circa 11 procent van het huishoudelijke stoomgebruik, las ik in die VN. Nu hebben de Chinezen die apparaten voor ons verboden. Waarom lieten jullie het zover komen?’
Misschien redden deze droogballen (www.goodforall.eu, €12,95), die 25 procent aan energie besparen, u uit de brand. Of u koopt voor hetzelfde bedrag gewoon een wasrek.

Week 9 (6 maart 2010)
Ecochic
Met kleding laat je zien wie je graag zou willen zijn. U wilt er bijvoorbeeld stijlvol en eigenwijs uitzien, authentiek en intelligent of stoer en ongeïnteresseerd in de laatste mode. Zelfs Maarten van Rossem laat met zijn twee truien en drie overhemden nadrukkelijk zien dat hij zich door niets en niemand de wet wil laten voorschrijven. Bewust of onbewust laat u altijd uw kleding overeenkomen met een imago dat gedefinieerd is door wat anderen dragen.
Wat draagt de modebewuste consument die begaan is met het het voortbestaan van de menselijke soort en andere planeetbewoners? Een tas of riem van het ecochique Elvis & Kresse dat ‘gebruikte brandweerslangen, na een verhitte carrière een tweede leven’ geeft. Helemaal cradle to cradle dus.
Actrice Rifka Lodeizen stopte haar Gouden Kalf op de prijsuitreiking in een damestas van Elvis & Kresse. ‘Hollywood's green queen’ Cameron Diaz draagt een brandslangriem op een paginagroot portret in de Amerikaanse Vogue. En, voor wat het waard is, uw verslaggever draagt zo’n bloedmooie, vuurrode riem terwijl hij dit stukje tikt.

Week 8 (27 februari 2010)
Foute edelstenen
U koopt natuurlijk geen bloeddiamanten. U bent geschrokken van die film met Leonardo di Caprio waarin u zag hoe uw liefdescadeau bloedige oorlogen financierde. Daarom vraagt u nu aan uw juwelier bedeesd – u wilt het feestelijk moment van de aankoop niet bederven – of de briljanten wel van zuivere afkomst zijn. Het antwoord ‘maakt u zich geen zorgen’ laat u weer verliefd naar uw nieuwe schatten kijken.
Hoe zit dat met andere edelstenen, zoals saffier, robijn en smaragd? Volgens een rapport van onderzoeksclub SOMO (www.somo.nl) worden ze geregeld onder erbarmelijke omstandigheden gedolven en geslepen. Veel te lage lonen, grote gezondheidsrisico’s en kinderarbeid zijn schering en inslag. Marktleiders Siebel en De Bijenkorf laten desgevraagd weten ‘strenge gedragscodes’ voor hun leveranciers te hebben. Maar uiteindelijk kunnen ze niet uitsluiten dat er bloed, zweet en tranen aan uw sierraden kleven. Het Geweten verzoekt u beleefd – maar niet bedeesd – om hen bij uw volgende aankoop streng toe te spreken. En hen vervolgens de rug toe te keren.

Week 7 (20 februari 2010)
Groene golfers
Golfers houden niet van natuur. Dat wil zeggen: ze houden van mooie landschappen en ‘lekker buiten zijn’, maar ondertussen belasten ze de aarde alsof ze die niet met zes miljard anderen moeten delen. Volgens Robert en Brenda Vale, auteurs van het doortimmerde Time to eat the dog? The real guide to sustainable living, is het totale energiegebruik van een golfer – inclusief clubs, ballen, landgebruik, et cetera – 5.621 megajoule per jaar. Voor een tennisser is dat 160 en een skiër 223.
Iedereen het recht om het milieu een beetje te belasten – ik sta op het punt een derde computer te kopen – maar blijf naar uw geweten luisteren. En misschien overdrijven de Vales. Maar dan nog: volgens het Amerikaanse Golf Magazine verdwijnen er jaarlijks 2,56 miljard golfballen in het water of hoge gras. De meeste zijn gemaakt van milieubelastend, synthetisch rubber. Er is een alternatief: de buitenkant van Ecobioball (www.albusgolf.com) is volledig biologisch afbreekbaar en de binnenkant bestaat uit – hoe attent – visvoer.

Week 6 (13 februari 2010)
Groen surfen
Zelfs in de virtuele wereld vervuilt u de planeet. Een zoekopdracht via Google zou evenveel CO2 kosten als een uur lang een peertje laten branden. Zoekmachines verbruiken namelijk zeeën van stroom voor het koelen van hun datacenters.
Enter www.ecosia.org. Met elke zoekopdracht spaart u 1,95 vierkante meter regenwoud. Dat zit zo: de opbrengsten van de gesponsorde links naast uw zoekresultaten, gaan naar het Wereldnatuurfonds dat zich vervolgens ontfermt over bedreigd regenwoud. Daarnaast draaien de servers van Ecosia op groene stroom.
Het groene wonder is gebruiksvriendelijker dan Google (echt waar) maar de zoekresultaten stellen vaak teleur. Vergeef mij mijn cynisme, maar het is kennelijk te veel gevraagd van zoekmachines Bing en Yahoo! – mede-eigenaren van Ecosia – om een groene concurrent te maken die het op z’n minst net zo goed is.
Toch is Ecosia verslavend: onderaan je scherm worden de opbrengsten van je virtuele zoektochten bijgehouden. Zo mocht ik vandaag 119,7 m2 regenwoud redden. Na een dag hard werken, kun je niet gelukkiger in je auto stappen.

Week 5 (6 februari 2010)
Dood aan de stand-by killer
‘Kijk, ik heb een stand-by killer gekocht’, zei Het Geweten vorige week tegen De Geliefde. ‘Dan staat de tv niet meer eindeloos op stand-by. Scheelt veel stroom.’
‘Maar je kunt toch ook gewoon het aan-uit knopje op de tv indrukken?’, antwoordde De Geliefde.
‘Dat vergeten we altijd. Of we vergeten de tv weer aan te zetten als we willen kijken. En dat is zò irritant: lig je eindelijk op de bank, wil je de tv met de afstandsbediening aanzetten en dan moet je toch weer helemaal naar de tv lopen om de aan-uit knop in te drukken. De stand-by killer reageert gewoon op de a-b.’
‘Dus er moet speciaal voor jou een nieuw apparaat gemaakt worden en helemaal vanuit China hiernaar toe worden verscheept, zodat jij met een schoon CO2-geweten op je luie gat kunt blijven liggen? Lekker duurzaam, schat.’
Een goed Geweten weet wanneer het fout zit. De stand-by killer is terug naar de winkel.
 

Week 4 (30 januari 2010)
Groene credit card
De belofte lijkt te mooi om waar te zijn: wij compenseren de CO2-uitstoot van al uw aankopen, zolang u ze maar met onze credit card betaalt. Hoe weten ze bij Visa Greencard of ik, bijvoorbeeld, vlees, vis of een vegetarische maaltijd afreken? Een vegetarisch gerecht kost minstens vijf keer minder CO2 dan een flinke entrecote. Bij de klantenservice van Visa weten ze het niet.
Het voelt verdacht: de credit card, symbool van ons hyperconsumentisme, wast al onze CO2-zonden schoon door bomen te planten, led-lampen uit te delen of waterkrachtcentrales in China te financieren. Halleluja! We hoeven helemaal niet minder te consumeren om de aarde redden!
Visa zweert te goeder trouw te zijn en verwijst naar rapporten van TNO en een grote accountantsfirma. Vooruit, toch maar het aanvraagformulier ingevuld. Een credit card heb je nu eenmaal nodig, en laat ‘m dan maar groen zijn. Helaas lukt het nog niet om met een gerust hart die entrecote te bestellen.
www.visagreencard.nl

Week 3 (23 januari 2010)
Wonderballen
Onlangs las Het Geweten over blauwe balletjes die op ecologische verantwoorde wijze de was stralend schoon maken. In zijn studententijd werden dit soort revolutionaire producten ‘s nachts aangeprezen op RTL4. Amazing Discoveries heette de telewinkel, en verkoper Mike vond de uitvindingen altijd ‘on-ge-loof-lijk!’ In een dronken bui heeft Het Geweten eens een keukenmachine met magische eigenschappen besteld. Het apparaat verkrachtte stelselmatig alles wat erin ging.
Huize Geweten wast nu drie maanden met de Ecoballs (€17,95 voor 150 wasbeurten) en ze zijn, tja, ongelooflijk. In de ecologische wonderballen zit geen wasmiddel, maar ‘natuurlijke mineralen’ die volgens de gebruiksaanwijzing de PH-waarde van het water verhogen, waardoor vuil losweekt en bacteriën sterven. Klinkt goed. In ieder geval maken ze de was schoner en zachter dan het duurste waspoeder. Ondertussen gaan er geen chemicaliën het riool in, bespaart de wasmachine vele liters water omdat er nauwelijks gespoeld hoeft te worden en zeul je nooit meer met dozen waspoeder. Probeer het een week en je wilt nooit meer anders. Amazing.
www.bespaarbazaar.nl

Week 2 (16 januari 2010)
Laffe ledjes
We moeten van milieuminister Cramer aan de led-lamp. ‘Als elk huishouden in Nederland drie gloeilampen vervangt door led-lampen’, zegt zij, ‘besparen we evenveel elektriciteit als alle huishoudens in Amsterdam’. Prachtig. Mag Het Geweten zich even tot de minister richten? Als u doet wat een milieuminister behoort te doen en u zich eindelijk eens verzet tegen de bouw van die vier nieuwe kolencentrales, bespaart u – in uw eentje – evenveel CO2-uitstoot als die van alle Nederlandse auto’s bij elkaar.
U weet, Het Geweten heeft een broertje dood aan cynisme. En dus laat hij zich niet van de wijs brengen door een luie en laffe minister. Braaf heeft hij vorige week drie led-lampen gekocht: een van Philips, een van Osram en een van de bouwmarkt. Ze zijn peperduur en geven stuk voor stuk lelijker licht dan een twintig jaar oude tl-buis. Godbetert gaan ze ook nog eens 25 jaar mee – langer dan de hypotheek. Het moet maar. Want Het Geweten blijft zijn ambt wel trouw, en weigert lui of laf te zijn.

Week 1 (9 januari 2010)
Groene webwinkels

Vorige week schreef Het Geweten over zijn hartgrondige afkeer van biologische markten. Evengoed beloofde hij boodschappen te doen bij een biologische webwinkel, om deze week zijn ‘onbevangen bevindingen’ met u te delen.
Welnu, de onbespoten groente, het bio-dynamische fruit (welke woorden je wel niet moet gebruiken om aan te geven dat een product niet uit de agrarische massa-industrie komt) en het zuivel van het levenslang vertroetelde vee van www.hofwebwinkel.nl, is ver-ruk-ke-lijk.
Zelden vallen idealisme en hedonisme zo nauw samen. Goed, u betaalt iets meer dan bij albert.nl, de webkruier van Albert Heijn, maar dan weet u zeker dat u geen groente of vlees eet waarvan u – om uw smaak niet te bederven – niet wilt weten waarmee het is bespoten of hoe het is geslacht. Nee, u eet dan boerenkool en braadworsten die smaken zoals alleen overgrootmoeders zich vagelijk kunnen herinneren.
Luister naar uw Geweten en verwen uzelf: doe op z’n minst voor een keer boodschappen bij een biologische webwinkel. Of ga, als u dat aankunt, naar een biologische markt.
www.hofwebwinkel.nl

Week 50 (12 december 2009)
Brandnetelthee aan huis
Vrienden van Het Geweten gaan elke zaterdag naar de biologische markt. ‘Heerlijk’, zeggen ze. ‘Alles is kakelvers en lekker onbespoten’. Ze vinden het bovendien prettig om te zien dat er ‘naast de massacultuur van Albert Heijn ook een ander, niet-commercieel Nederland bestaat’.
Het Geweten is gek op Albert Heijn en vooral op diens bezorgservice Albert. Gewoon via internet je boodschappenlijst doorgeven en voor de prijs van een bosje bloemen brengen ze je weekvoorraad naar je keuken. Scheelt je een zaterdagse helletocht in een bomvolle supermarkt.
Vroeger woonde Het Geweten op steenworpafstand van zo’n biologische markt. Hij moest er niets van hebben. De peperdure groenten zagen er bescheten uit. Maar bovenal werd Het Geweten recalcitrant van al die vreselijk aardige, correcte en brandnetelthee drinkende lui die zelfgenoegzaam baadden in hun onvolprezen natuurliefde.
Gelukkig is de biologische webwinkel in opkomst. Volgens tijdschrift P+ zijn er in Nederland nu al zeker 25. Deze week geeft Het Geweten zijn boodschappenlijstje aan zo’n groene Albert. Volgende week leest u zijn onbevangen bevindingen.

Week 49 (5 december 2009)
Hernieuwbare fascinatie
Als kind was Het Geweten dol op de knijpkat van zijn vader. Deze lag in het handschoenenkatje van de Volvo en als de autorit te lang duurde, dook Het Gewetentje onder het dashboard. Daar liet hij verwonderd het licht schijnen tot zijn vingers trilden van vermoeidheid.
Onlangs ontdekte Het Geweten de moderne variant van de dynamolamp: de MaGicTorch (€14,95, www.magictorch.nl). Schudt deze zaklamp een minuut zachtjes heen en weer en u heeft twee uur licht. Magie? Nee: een magneetje passeert een spoel, levert de vrijgekomen energie aan een oplaadbaar batterijtje dat weer een led-lampje laat branden. Voor eens en voor altijd is het probleem opgelost van de zaklamp-met-lege-batterijen-als-je-hem-nodig-hebt. En dat zonder blauwe vingers van het knijpen.
Ook het tweejarig dochtertje van Het Geweten is gefascineerd door de MaGicTorch. In haar kinderstoeltje op de achterbank van de auto schudt ze de lamp heen en weer, laat het brandende lampje ronddraaien en roept dat het een lieve lust is: ‘Tè-tûh, tè-tûh, tè-tûh’.
www.magictorch.nl

Week 48 (28 november 2009)
Afval in de wieg
Grote vreugde in huize Het Geweten: er is een kindje geboren. De vlag hangt uit, de beschuiten worden kwistig gesmeerd en het bezoek loopt af en aan. Ze zeggen de liefste dingen over dit wonderkind en geven de mooiste cadeaus. Het Geweten zweeft op een roze wolk, maar bij het uitpakken van al die knuffels, mutsjes en sokjes, steekt die nare eigenschap van Het Geweten weer de kop op: hij raakt bedrukt van al deze verspilling. Want zeker de helft van alle kraamcadeaus is lelijk of overbodig. Na een paar jaar op zolder te hebben gelegen, gaat het hup, de prullenbak ik.
De beste vriend van Het Geweten bracht een rompertje mee dat gemaakt is van afval. ‘Cradle to cradle' (‘van wieg tot wieg’, in plaats van ‘van wieg tot graf’) heet het onderliggende principe, wat betekent dat het huidige product slechts een tussenfase is in een eindeloze cyclus van hergebruik. Afval als grondstof.
Het rompertje (Laladoo, €26,95) was snoezig en gemaakt van het zachtste ecologische katoen – maar veel te klein. Gelukkig is het volledig biologisch afbreekbaar.
www.laladoo.nl

Week 47 (21 november 2009)
Windhandel
Het Geweten is gek op gadgets. Zijn voorliefde is deels banaal (gadgets zijn mooi, duur en glimmen vaak) maar kent ook een diepere dimensie. Het Geweten is immers op zoek naar een optimum van gemak, schoonheid en efficiëntie, oftewel: dagelijkse duurzaamheid. Een gadget kan geniaal zijn dankzij fascinerend vernuft, maar ook omdat het een even eenvoudig als briljant idee behelst dat niemand had bedacht of uitgevoerd.
Voor 49 euro kun je de HY Mini kopen. Dit windmolentje past in de palm van je hand en is volgens webwinkel www.solaronline.nl ‘ongelooflijk krachtig’. Houd ‘m twintig minuten in de lucht bij windkracht vier en de ingebouwde, oplaadbare batterij levert genoeg stroom om vier minuten te bellen met een mobiele telefoon.
Hoe ziet de ontwerper dit voor zich? Dat ik mijn arm buiten het raam ga hangen om te kunnen bellen? Of dat ik eerst een paar rondjes fiets, al dan niet met de optionele houder (€19,95) aan het stuur? De HY Mini glimt bevallig, maar is het verbruikte plastic niet waard.
www.solaronline.nl

Week 46 (14 november 2009)
Koffie als schaamlap
Vrienden beschimpen Het Geweten om zijn espresso. Die is van Nespresso, u weet wel, die veel te dure koffie die wordt aangeprezen door George Clooney. ‘Dus jij praat de lezers van Vrij Nederland elke week schuldgevoel aan over hun koopgedrag, maar ondertussen drink jijzelf foute koffie?’ zeggen ze.
Ze hebben gelijk. Zo wordt het zwarte goud verpakt in luxueus glanzende aluminium cupjes die weer in weelderig bedrukte kartonnen kokers aan huis worden bezorgd. Al dat overdadige verpakkingsmateriaal voor twee slokjes koffie, is inderdaad allesbehalve duurzaam.
Maar ja, Het Geweten is een koffiesnob en Nespresso biedt de beste koffie voor de minste moeite. Bedenk ook dat de rest van het gezin niet overweg kon met het oude, eersteklas espresso-apparaat en dat een Senseo niets dan slappe slobberbakkies zet.
Het Geweten redt zijn zelfrespect door alleen koffiecupjes met de wellustige namen Volluto en Rosabaya te bestellen. Die zijn niet de lekkerste, maar hebben wel een fair trade-certificaat van de Amerikaanse milieuorganisatie Rainforest Alliance.
Toegeven: meer dan een schaamlap is het niet. Maar slechte koffie is ook onverteerbaar.
www.nespresso.nl

Week 45 (7 november 2009)
Ego/eco post
Het Geweten houdt van mooie dingen. Ook wil hij graag laten zien dat hij goede smaak heeft. Dat moet ook wel, want als cultural creative en zelfstandige ondernemer heeft hij zich te onderscheiden van zijn concurrenten. Het verschil zit ‘m in de kleinste details.
Zo verstuurt Het Geweten zijn post in enveloppen die gemaakt zijn van oude Duitse landkaarten. Deze werden van de papierversnipperaar gered en vermaakt tot enveloppen. Volledig gerecycled dus, duurzamer kan haast niet. Het Geweten beeldt zich in dat de ontvanger blij verrast is als hij de envelop openmaakt en de details van de oude landkaarten aan de binnenkant ontdekt.  ‘Wat mooi’, zal hij of zij denken. ‘En wat origineel.’
Tot voor kort verstuurde Het Geweten zijn factuur naar Vrij Nederland in eenvoudige enveloppen van de Hema. Die zijn ook duurzaam en kennen als geboortegrond ‘100% well-managed forests’, aldus het FSC-keurmerk op de verpakking. Maar de Duitse topo-enveloppen zijn exclusiever, duurder en ook nog eens duurzaam. En daar houdt Het Geweten van.
www.bureaubewust.nl

Week 44 (31 oktober 2009)
Douchen als misdaad
Het Geweten houdt van lang douchen. Het is het enige moment van de dag dat hij alleen is. Aan de andere kant van het douchegordijn woedt een veldslag: gezinsleden lopen elkaar voor de voeten en schelden het ochtendchagrijn van zich af. Even later verhindert rondvliegende peuterpap het lezen van de krant en begint het Grote Haasten om op tijd in de file aan te sluiten.
Lang douchen is een milieuzonde, las Het Geweten op een website die hulpmiddeltjes voor de wereldverbeterende consument verkoopt. ‘Wanneer u onder de douche eens lekker wegdroomt, verbruikt u al snel 80, 100 of zelfs 150 liter warm water.’ En: ‘Als iedereen in Nederland 1 minuut eerder onder de douche vandaan stapt, besparen we jaarlijks 28 miljard liter water.’ Geen idee hoeveel 28 miljard liter water is, maar het klinkt indrukwekkend.
De Douche Coach is een zandloper die verraadt wanneer het ecologisch verantwoorde rantsoen van vijf minuten verstreken is. Het Geweten moet de zandloper drie keer omdraaien voor hij het dagelijkse strijdtoneel durft te betreden. Hij probeert zijn spilzucht te beperken tot twee omwentelingen, maar een korter verblijf in zijn toevluchtsoord is vooralsnog onbespreekbaar.
www.mijnenergieloket.nl

Week 43 (24 oktober 2009)
Maïs-mobieltje is niet groen
Het Geweten heeft een nieuwe mobiele telefoon nodig. Het scherm is gebarsten en – veel belangrijker – het abonnement loopt af. De telefoonmaatschappij biedt fonkelnieuwe toestellen aan in ruil voor verlenging. Het Geweten is gek op gadgets en waant zich in een snoepwinkel.
Ineens herinnert Het Geweten zich dat ook aan mobieltjes bloed, zweet en tranen kleven. Zo hebben telefoons coltan nodig. Straatarme Congolezen graven dat zeldzame metaal op onder negentiende-eeuwse omstandigheden en moeten de opbrengsten afstaan aan geesteszieke rebellenleiders – dat werk.
Even vreesde Het Geweten zonder telefoon door het leven te moeten. Maar na enig zoekwerk dook de Samsung S3030 Eco op. Dit apparaat bestaat deels uit bio-plastic (maïsmeel) en bevat geen coltan. Bingo.
Toch even checken bij Mariëtte van Huijstee, die de telefonie-sector doorlichtte voor de idealistische onderzoeksclub SOMO. ‘Echt groene telefoons bestaan nog niet. Mobieltjes bevatten veel schaarse metalen die onder slechte omstandigheden worden gewonnen. Het beste is je oude toestel te laten repareren. Als dat niet kan, laat dan op z’n minst je oude toestel recyclen door je telecombedrijf.’
Heimelijk hoopt Het Geweten dat zijn oude toestel total loss is.
www.somo.nl
www.samsung.nl

Foto: Thomas Schlijper

Week 42 (17 oktober 2009)
Schone lucht, schone geest
Mediteren en tanken tegelijk. En dan ook nog eens brandstof waarvan geen ijsbeer het warm onder de voeten krijgt. Milieu-econoom Pauline Westendorp streeft naar schone lucht en kunstenaarsduo Bisscheroux&Voet gunnen autorijders een opgeruimde geest. En dus maakten ze een groen tankstation met mediteerruimte.
‘Ik wil laten zien dat honderd procent groene brandstof mogelijk is’, zegt Westendorp, directeur van Opgewekt.nu, een platform dat schone energie aan de man wil brengen. Aan de ene kant van het tankstation kan plantaardige dieselolie worden getankt. Aan de andere kant hangt een stekker om elektrische auto’s mee op te laden. Westendorp: ‘Die stroom is opgewekt door bijvoorbeeld zonnepanelen of windmolens. Anders vervuil je het milieu alsnog.’ De diesel is volledig plantaardig. ‘Je kunt het ook opdrinken.’
Het tankstation staat op de NDSM-werf aan het Amsterdamse IJ. Momenteel werken Bisscheroux&Voet aan nieuwe ontwerpen ‘voor een gemeente in het oosten van het land’. Zo kan het mediteerbankje, dat zich aan de achterkant van het tankstation bevindt, worden vervangen door een lopende band om op te rennen of – hun favoriet – een boksbal. ‘Op- en ontladen tegelijkertijd’, zegt Bisscheroux. Ook nog eens goed voor de verkeersveiligheid.
www.opgewekt.nu
www.bisscheroux-voet.nl

Week 41 (10 oktober 2009)
Leve de tonijn!
‘Voor mij geen broodje tonijn meer,’ zegt het meisje een tafel verderop in het lunchcafé. ‘Heb je het niet gelezen? De tonijn is bijna uitgestorven – alsof je een broodje panda eet.’
Ook wij waren bezorgd na het lezen van krantenberichten dat Europa het vertikt om de zo goed als uitgestorven blauwvintonijn te beschermen. Maar menselijk als we zijn, lieten we de geneugten van die bomvol-goede-vetten-zittende tonijn vooralsnog prevaleren. Toch knaagde het, dat ‘broodje panda’.
We bellen de visexpert van het Wereld Natuurfonds en die weet ons enigszins gerust te stellen: de tonijn is nog lang geen dodo. Inderdaad, de blauwvintonijn is bijna ten dode opgeschreven, maar die wordt alleen geserveerd in de allerduurste sushibars. Al wil dat nog niet zeggen dat je zorgeloos van tonijn kunt genieten, leert De Goede Viswijzer. Ook in een ordinair blikje tonijn-in-olie kan de laatste van zijn subsoort zitten. Gelukkig is er Fishes, een fris, jong, Nederlands bedrijf dat alleen maar vis verkoopt van florerende visstanden. Hun tonijn is in bijna elke supermarkt te koop, van Albert Heijn tot Dirk van den Broek. Nu maar hopen dat ons lunchcafé dat ook weet.
www.fishes.nl
www.goedevis.nl

Week 15 (16 april 2011)

Landmarkt
Aan de Schellingwouderdijk in Amsterdam-Noord ligt sinds kort een oase voor de groene consument, Landmarkt, dat zoveel mogelijk lokaal geproduceerde producten verkoopt. De bloemkool heeft niet twee weken in een Frans koelhuis gelegen, maar komt vers van een erf 20 kilometer verderop. Regelmatig zijn er proeverijen en vertellen boeren over hun producten. Boodschappen doen wordt een feestje en als Noorderling hoop ik hier vaak te komen. Komt u van elders, denk dan nog even na. Volgens onderzoek worden de meeste ‘voedselkilometers’ gemaakt door consumenten die naar de winkel rijden, en niet door de vrachtwagens die in een keer duizenden bloemkolen uit Frankrijk halen. Koop dus zoveel mogelijk bij uw supermarkt op de hoek, is het devies. Wilde u toch al fietsen in de Waterlandse weilanden die op een steenworp afstand van Landmarkt liggen, doet u dan vooral hier uw boodschappen.

• • • 

Week 31 (7 augustus 2010)
Lekker dom
‘Dumb as we wanna be.’ Zo omschrijft New York Times-columnist Thomas Friedman Amerikanen die lekker in hun SUV blijven rondrijden terwijl ze weten dat ze daarmee het klimaat opblazen en hun grootste vijanden in het Midden-Oosten overladen met petrodollars. Gewoon, omdat het makkelijk is en omdat niemand je iets kan maken in die vette SUV van je.
Hoe anders zijn wij. Wij pakken alleen de auto als het echt niet anders kan. Oké, soms omdat het makkelijk is, maar dan alleen voor de zaterdagse boodschappen. Ahum. Volgens Milieu Centraal is maar liefst een op de drie autoritten korter dan vijf kilometer, een afstand die je makkelijk kunt fietsen. Onze gemaksritjes kosten jaarlijks honderd euro en 185 kilo CO2 per auto, ongeveer tien procent van de uitstoot van een gemiddeld huishouden. Maar dom zijn we niet.

Week 30 (31 juli 2010)
Mythisch keurmerk
Een vaatwasser verbruikt vier keer meer energie dan een afwasbeurt met de hand, zo leerde Het Geweten vorige week (tenzij een keukenkastboiler wordt gebruikt). Een factor vier moet genoeg zijn om zelf de borstel ter hand te nemen, maar voor ons welvaartskinderen is het ondenkbaar afstand te doen van het verworven recht om het vuile vaatwerk uit te besteden. We werken er toch hard voor? En zolang ze in China bijna elke week een nieuwe kolencentrale in gebruik nemen, kunnen wij ‘s avonds na een dag hard werken heus eventjes de vaatwasser aanzetten. Bovendien gebruiken we de duurdere – want daar werken we hard voor – ecologische vaatwastabletten van Albert Heijns huismerk Puur en Eerlijk. Die bevatten geen fosfaten of parfum en dragen ook nog eens het mythisch klinkende eco-keurmerk Nordic Swan. Zo spoelen we de laatste gewetenswroeging weg.

Week 29 (24 juli 2010)
Vuile vaat
Zelfs in onze rimpelloze welvaartsleventjes zijn er grotere ergernissen, maar het blijft voelen als een onverdiende straf: de afwas. ‘s Avonds komen we doodmoe thuis om verwelkomd te worden door dreinende engeltjes die alles in de strijd werpen om niet te eten, tanden te poetsen of – godbetert – naar bed te gaan. Na anderhalf uur is de slag gewonnen, en willen we maar een ding: neerploffen op de bank voor een glas wijn, een half gesprek met onze geliefde en lekker zielloos zappen.
En dan staart ie ons aan: de afwas. Een beetje dubbelverdiener heeft een vaatwasser en kan na vijf minuten alsnog onderuit zakken. Helaas niet zonder schuldgevoel: een vaatwasser verbruikt vier keer meer energie dan zelf de borstel ter hand nemen. Tenzij je een close-in boiler hebt, zoals wij. Onze redding. Zo wast de ene zonde de andere schoon.

Week 28 (17 juli 2010)
Met dank aan Beijing
BMW ontwerpt een elektrische auto. Opvallend, want de gemiddelde BMW-rijder is niet het toonbeeld van ecologisch bewustzijn. BMW’s zijn voor branieschoppers. De cilinderinhoud, het interieur, het rijgedrag – het is fraai, maar veel te duur. Alsof je in een redelijk goed restaurant eet dat met zijn prijzen wil laten zien dat het tot de top behoort. Dat trekt een bepaald slag mensen.
In de New York Times noemde een BMW-bobo ‘het afscheid van fossiele brandstoffen onomkeerbaar’. De opkomende paniek bij BMW-rijders werd direct gesust: ‘It’s fun to drive electric.’ Een Duitse auto-professor noemde een andere reden: China. Eerder vroeg dan laat zal de snelst groeiende automarkt roetspuwende auto’s weren in de binnensteden. En dus moeten ze in Beieren wel aan de elektrische auto – met dank aan Beijing. Wie zei dat Chinezen zulke viespeuken zijn?

Week 26 & 27 (3 juli 2010)
Eco-gekte
Het kon natuurlijk niet uitblijven: een of andere eco-charlatan die met de WK-gekte aan de haal gaat. Het Nederlandse Le Big biedt WK-sokken aan die gemaakt zijn van biologische katoen en ‘fair’ zijn geproduceerd (www.lebig.nl; €3,95 voor de babymaat en €4,95 voor de kinder- en herenmaat; dames moeten hun heil elders zoeken).
Duurzame WK-parafernalia? Ik leg het nog een keer uit: Nederlanders vragen twee keer meer dan de aarde kan opbrengen, en het is – hoe koddig ook – niet in het belang van uzelf, laat staat uw (klein)kind, om oranje sokken aan te schaffen die slechts een keer gedragen worden, en met dit zomerweer waarschijnlijk helemaal nooit. Ga lekker gek doen tijdens het WK, maar noem het niet ‘duurzaam’.
 

Week 25 (26 juni 2010)
Boodschappenwagenidealisme
Met een boodschappenwagentje de wereld redden is een dure aangelegenheid. Uit recent onderzoek van de prijsvergelijkingswebsite kelkoo.co.uk blijkt dat groene producten in Europa gemiddeld 46 procent duurder zijn dan gewone. Biologisch voedsel kost gemiddeld 25 procent meer, kleding en schoenen 27 procent en gezond- en schoonheidsproducten zelfs 183 procent.
Ik vermoed dat de hogere prijs een deel van de aantrekkingskracht is. Als biologische kipfilet even duur is als gewone, kun je net zo goed gewone kopen. Idealisme vereist nu eenmaal een offer, en als je kipfilet niets extra’s kost, heb je niet echt een offer gebracht. Wat duurder is, is exclusiever. ‘Kijk schat, we eten vanavond heerlijke vrije-uitloop kip’ klinkt heel wat smakelijker dan ‘vanavond hebben we gewoon een bio-industrie kippetje hoor’. Idealisme als verwennerij. Slim. En prettig, voor ons.

Week 24 (19 juni 2010)
Groene poepel
Het is natuurlijk niet altijd afzien, het testen van duurzame producten voor deze rubriek. Vorige week, tijdens een vaartochtje op een zwoele zomeravond, plopte de kurk van een Crémant de Die tegen de overspanning van een eeuwenoude Amsterdamse brug. De mousserende Brut (www.goodforall.eu; €19,95) houdt het tussen prosecco en champagne, een vergelijking waarmee ik de ware vinoloog ongetwijfeld schoffeer. Aan boord was een kenner die verrukt raakte van ‘fruitige frisheid’ en ‘dat appeltje in de neus’, een hippe marketeer die mijmerde over ‘de nieuwe rosé, de nieuwe prosecco’ en een levensgenieter die opveerde bij de mededeling dat het zwavelgehalte zeer laag is waardoor een kater uitblijft. Op zijn beurt liet Het Geweten zich op deze warme, windstille en schier eindeloze avond, in slaap sussen door het logo ‘Agriculture biologique’, dat het gebruik van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen uitsluit.

Week 23 (12 juni 2010)
Wedstrijdje groen doen
Hoeveel gloeilampen bent u waard? Mijn gemiddelde energieverbruik – voor voedsel, verwarming, wasmachine, laptop, snoepreisjes, et cetera – staat gelijk aan 33 gloeilampen van 60 watt die 24/7 branden. Om dit duurzaam op te wekken is een windmolen nodig met een spanbreedte van 5,1 meter of een zonnepaneel van 65,4 vierkante meter (dag achtertuin). Of, iets conventioneler, vijf liter olie per dag, wat zorgt voor de hoeveelheid CO2 die past in 416 ballonen met een diameter van 30 centimeter.
Op de briljante website www.wattzon.com (bedacht door de groene uitvinder, Saul Griffith, onlangs in The New Yorker omschreven als ‘an invention engine’) kunt u met het antwoorden van een paar eenvoudige vragen uw eigen energieverbruik in kaart brengen. Bovendien kunt u mij voor een CO2-duel (ik ben user ‘Geweten’) – als u dat durft, want niemand leeft schoner dan Het Geweten.

Week 22 (5 juni 2010)
Molensteen
Vorige week schreef ik een zuur stukje over een peperdure speelgoedauto op waterstof, die alleen maar interessant kan zijn voor steenrijke eco-entrepreneurs. Deze week een zuur stukje over een product dat ideaal moet zijn voor een geheel ander slag mensen: de duurzame kampeerder.
Met de Cougar Fietsgenerator (www.bespaarbazaar.nl, €175) wek je bij je tent of caravan zelf elektriciteit op. Grijp de tentstok voor evenwicht, bestijg de trappers en fietsen maar. Dagtochtjes behoren helaas tot het verleden, want je moet negen uur trappen om – bijvoorbeeld – vijf uur bij een tl-lampje te kunnen lezen. De Cougar weegt vijf kilo, dus vergeet niet een extra sterke rugzak aan te schaffen.
Wie koopt dit? Ene Harry Haenen, die op bespaarbazaar.nl teleurgesteld meldt dat het apparaat veel herrie maakt en dat u niet negen maar achttien uur moet fietsen voor een volle accu.
Volgende week weer een jubelend stukje.

Week 21 (29 mei 2010)
Spelen met duurzaamheid
Hoe decadent kan duurzaamheid zijn? Er zijn handgemaakte boxsprings van ecologisch paardenhaar, ambachtelijk gekweekte vlas en wat al niet meer voor de prijs van een occasion Prius. Er zijn ecologische zonnebrandcrèmes die net iets goedkoper zijn dan vloeibaar goud. En er is duurzaam speelgoed. Voor €153,25 verkoopt de webwinkel www.totaalduurzaam.nl de H-racer, een auto’tje dat rijdt op waterstof. Je gooit water in een bijgeleverd pompstationnetje en dankzij de energie van een zonnecel wordt water gesplitst in zuurstof en waterstof, de brandstof van de toekomst.
Wie koopt dit? Kinderen zullen er snel mee uitgespeeld zijn: na tien minuten tanken rijdt de H-racer hoogstens twee minuten. Misschien is het iets voor eco-entrepeneurs of duurzaamheidsmiljonairs die willen laten zien ‘wat er met een beetje positief denken allemaal wel niet mogelijk is’. Duurzaamheid als speeltje.

Week 20 (22 mei 2010)
Help uw groene bank
Bankiers verdienen het nog altijd om met pek en veren door de straten te worden gejaagd, maar soms doet er eentje iets goeds. Zoals ASN Bank, dat nieuw beleid wil formuleren om de mondiale biodiversiteit te behouden. Uw spaargeld kan bijdragen aan het vernietigen van natuur, bijvoorbeeld als uw bank het aan een oliemaatschappij leent om in de Golf van Mexico naar olie te boren. ASN wil zichzelf nieuwe gedragsregels opleggen, en u kunt via www.voordewereldvanmorgen.nl het conceptstuk aanscherpen nog voor het van kracht is.
Hulde voor zoveel openheid. Helaas verplicht deze vorm van crowd sourcing de ASN tot niets; elke suggestie kan terzijde worden geschoven. Nog mooier zou het zijn als klanten via een wiki de criteria opstellen wat er met hun bloedeigen geld mag gebeuren. Maar zoveel inspraak gunnen bankiers hun klanten (nog) niet.

Week 19 (15 mei 2010)
Het laatste logo
Eindelijk: het logo dat alle andere logo’s overbodig maakt. Wij hedonistische idealisten worden horendol van die kakofonie aan keurmerken. Weet u het verschil tussen het EKO-keurmerk en de Beter Leven-sterren? Of uitloop-eieren meer leefruimte garanderen voor moedertje kip dan scharreleieren? En zitten er echt pijnboompitten in dat potje pesto, of toch cashewnoten?
Enkele bloggers van het onvolprezen www.foodlog.nl presenteren ‘het laatste voedsellogo’. Zo werkt het: met uw mobiele telefoon scant u de barcode van een product. Vervolgens leest u hoeveel ruimte de kip tot haar beschikking heeft of waar de cashewnoten dan wel pijnboompitten vandaan komen. Deze informatie komt van een wiki-site (www.kijkofhetklopt.nl) waar producenten, consumenten en wetenschappers gegevens leveren èn controleren. Deze week gaat de website online, de app voor telefoons volgt uiterlijk eind dit jaar. Vanaf dat moment kunnen we alle andere logo’s vergeten.

Week 17/18 (1 mei 2010)
De groene kiloknaller
Nog nooit besteedden Nederlanders zo weinig aan voedsel: zo’n vijftien procent van onze uitgaven. Twintig jaar geleden was dat circa twintig procent en een halve eeuw eerder een derde tot de helft. Met andere woorden: we houden steeds meer geld over voor de franje van het leven (ondanks stijgende ziektekosten).
Toch willen we nooit ‘te veel’ betalen voor de elementaire levensbehoefte die voedsel heet. Ecologische kipfilets of duurzaam gecertificeerde zalm mogen beter voor onze gezondheid zijn of onontbeerlijk voor de voedselvoorziening van onze kinderen en kindskinderen, als het een halve euro meer kost, laten we het in de schappen liggen. We zijn gekke Gerritje niet.
Wie verantwoord de kick van het uitgespaarde dubbeltje wil ervaren, abonneert zich op de wekelijkse nieuwsbrieven van De Wakkere Winkelaar (via www.wakkerdier.nl) en  www.biologischeaanbiedingen.nl voor de goedkoopste ecoknallers.

Week 16 (24 april 2010)
Feliciteren met stront
Stront heeft de toekomst. De olie raakt op, het klimaat is oververhit en de schurkenstaten aan wie wij dagelijks miljarden dollars overmaken zodat we in de file kunnen staan, worden steeds brutaler. Gelukkig hebben we onze stront nog, een waardevolle energiebron die we dagelijks achteloos naar het riool spoelen. Het Nederlandse bedrijf Ingrepro belooft dat we minstens twintig procent van de huishoudelijke elektriciteitsbehoefte uit onze ontlasting kunnen halen. Maar je kunt er ook brandstof voor auto’s of vliegtuigen van maken.
Fecaliën zijn een veelzijdige grondstof. Wereldwinkels verkopen al jaren notitieboekjes en ander schrijfwaar die gemaakt zijn van Indiase olifantenmest. Nu zijn er ook vrolijke kaarten van schapenpoep uit Wales (€3,95, www.bespaarbazar.nl). De helft van elke keutel bestaat uit eersteklas vezels waarvan je fraai papier kunt maken. Wel een beetje raar: iemand feliciteren met een kaart van poep.

Week 15 (17 april 2010)
Biogids
Echte chefs koken biologisch. Volgens onderzoek van het radioprogramma Vroege Vogels kookt tweederde van alle Nederlandse restaurants met een Michelin-ster met ‘zo veel mogelijk biologische producten’. De sterrenchefs vinden de smaak van biologisch vlees, vis, groente en fruit aantoonbaar beter (en het staat natuurlijk chique op de kaart).
Maar elke vegetariër weet dat de meeste Nederlandse koks hun idealistische klanten willen straffen voor hun diervriendelijke principes: in menig restaurant zijn de een of twee vegetarische gerechten die op de kaart staan fantasieloze, liefdeloze en smakeloze moetjes.
Op www.biogids.nl vindt u een interactieve kaart met onder andere biologische restaurants. Spontaan uit eten? De gratis iPhone app van Biologica gebruikt uw gps-positie om u te naar het dichtstbijzijnde biologische restaurant te loodsen (of naar een biologische winkel, mocht u van mening zijn dat u zelf de beste chef bent).
www.biogids.nl

Week 14 (10 april 2010)
Modern idealisme
De ouders van mijn jeugdvriendje Jeroen waren alternatief. Ze hadden bijvoorbeeld zo’n oerdegelijke boodschappentas van canvas met leren hengsels, zodat ze geen plastic tassen hoefden te gebruiken. Op het canvas hadden ze buttons gespeld met teksten tegen de kernbom en voor de PSP. Ik vond Jeroen aardig maar die ouders niet zo. Ze waren altijd zo serieus. En dan die tas – tja, die paste gewoon niet bij mijn polo’s van Lacoste, en in het Amstelveen van mijn jeugd was dat belangrijk.
De MyPaperBag is de vervanger van de canvastas. Hij is geknipt voor de moderne, hedonistische idealist: fair trade (gemaakt door kasteloze Indiërs), ecologisch (cradle to cradle: als u ‘m terugstuurt wordt het leer hergebruikt), peperduur (€69,95) en uiteraard mooi. Hij past perfect bij mijn milieu- en mensvriendelijke Kuyichi spijkerbroek. Sinds kort is hij ook nog eens in allerlei varianten verkrijgbaar.

Week 13 (3 april 2010)
Opgeklopt
Een melkopschuimer met zonnepaneeltje. Wordt de wereld hier beter van? China bouwt elke week een nieuwe steenkolencentrale, maar wij maken onze cappuccino’s met zonnekracht! Dergelijk cynisme is even verleidelijk als misplaatst. U gaat toch ook stemmen, of denkt u dat uw stem ‘toch niets uitmaakt tegenover al die PVV-stemmers’?
De vraag is: wekt het zonnepaneeltje meer energie op dan het kostte om te maken? Milieu Centraal, een onafhankelijk kenniscentrum, laat desgevraagd weten dat dit in theorie mogelijk is. Maar de ‘energetische terugverdientijd’ is aanzienlijk langer dan van grote zonnepanelen, die hier al een paar jaar voor nodig hebben.
Mijn schuimertje van de Blokker kostte een paar euro en na twee jaar heb ik nog steeds geen nieuwe batterijen nodig. Dus als u dagelijks liters cappuccino drinkt, kunt u met dit apparaat voor €34,95 de wereld een klein beetje verbeteren.

Week 12 (27 maart 2010)
Sceptische app
Wordt u ook zo moe van uw buurman die hooghartig beweert dat “klimaatverandering een grote leugen is”? Wetenschappelijke argumenten zijn van ondergeschikt belang. Uw buurman wil vooral laten zien dat hij zich door niets en niemand gek laat maken. Hij ziet wat anderen niet zien. Hij is een hedendaagse Galileo.
Maar waar de Italiaanse natuurkundige zich met wetenschappelijke argumenten verzette tegen een wereldbeeld gebaseerd op geloof, laten de meeste huis-tuin-en-keuken klimaatsceptici zich leiden door hun onderbuik én de comfortabele gedachte een scherpe geest te hebben.
Een iPhone app van het kritische en goed ingevoerde Sceptical Science citeert zo goed als alle argumenten van sceptische buurmannen – en weerlegt ze met wetenschappelijk onderbouwde inzichten, inclusief links naar de bronnen. Met twee vingerklikken e-mailt u de feiten, zodat uw buurman er thuis nog eens rustig over na kan denken.

Week 11 (20 maart 2010)
Fuck het milieu
Je kunt niet kinderen hebben en tegelijkertijd beweren ‘milieubewust’ te leven zonder die term geweld aan te doen. Volgens degelijk onderzoek kan zelfs de meest voorbeeldige levensstijl (led-lampen indraaien, in een Toyota Prius rijden, vegetarisch eten) niet meer dan een veertigste besparen van de CO2 die onze twee dochters en hun kinderen zullen uitstoten. Kortom: wie echt om het milieu geeft, gebruikt condooms. Het liefst die van French Letter (€9,95 bij www.fair21.com), want die zijn mens- en milieuvriendelijk geproduceerd.
Mijn oudste engeltje van tweeëneenhalf wordt ongetwijfeld een groot liefhebster van natuur, of wat daar dan nog van over is. Bijna elke ochtend vraagt ze of er genoeg voer in het vogelhuisje ligt. Als ik haar sneeuwklokjes zie plukken die ze vervolgens aan haar babyzusje geeft, weet ik het zeker: ik wil een derde. Fuck het milieu.

Week 10 (13 maart 2010)
Droogballen
Zouden wij ooit verantwoording moeten afleggen aan onze kinderen? ‘Wat ik je altijd heb willen vragen’, zeggen ze als ze ons over enkele decennia bezoeken in het verzorgingstehuis, ‘wist je niet dat het milieu naar de knoppen ging? Jullie lazen toen nog kranten en tijdschriften, en daarin werd toch uitgebreid geschreven over jullie bizarre energieverbruik? Vorige week, bij het leegruimen van je huis, vond ik een Vrij Nederland uit 2010. Daarin stond een stukje over droogmachines. Weet je nog, jullie hadden ook zo’n ding. Bijna geen enkel apparaat verbruikte meer energie: circa 11 procent van het huishoudelijke stoomgebruik, las ik in die VN. Nu hebben de Chinezen die apparaten voor ons verboden. Waarom lieten jullie het zover komen?’
Misschien redden deze droogballen (www.goodforall.eu, €12,95), die 25 procent aan energie besparen, u uit de brand. Of u koopt voor hetzelfde bedrag gewoon een wasrek.

Week 9 (6 maart 2010)
Ecochic
Met kleding laat je zien wie je graag zou willen zijn. U wilt er bijvoorbeeld stijlvol en eigenwijs uitzien, authentiek en intelligent of stoer en ongeïnteresseerd in de laatste mode. Zelfs Maarten van Rossem laat met zijn twee truien en drie overhemden nadrukkelijk zien dat hij zich door niets en niemand de wet wil laten voorschrijven. Bewust of onbewust laat u altijd uw kleding overeenkomen met een imago dat gedefinieerd is door wat anderen dragen.
Wat draagt de modebewuste consument die begaan is met het het voortbestaan van de menselijke soort en andere planeetbewoners? Een tas of riem van het ecochique Elvis & Kresse dat ‘gebruikte brandweerslangen, na een verhitte carrière een tweede leven’ geeft. Helemaal cradle to cradle dus.
Actrice Rifka Lodeizen stopte haar Gouden Kalf op de prijsuitreiking in een damestas van Elvis & Kresse. ‘Hollywood's green queen’ Cameron Diaz draagt een brandslangriem op een paginagroot portret in de Amerikaanse Vogue. En, voor wat het waard is, uw verslaggever draagt zo’n bloedmooie, vuurrode riem terwijl hij dit stukje tikt.

Week 8 (27 februari 2010)
Foute edelstenen
U koopt natuurlijk geen bloeddiamanten. U bent geschrokken van die film met Leonardo di Caprio waarin u zag hoe uw liefdescadeau bloedige oorlogen financierde. Daarom vraagt u nu aan uw juwelier bedeesd – u wilt het feestelijk moment van de aankoop niet bederven – of de briljanten wel van zuivere afkomst zijn. Het antwoord ‘maakt u zich geen zorgen’ laat u weer verliefd naar uw nieuwe schatten kijken.
Hoe zit dat met andere edelstenen, zoals saffier, robijn en smaragd? Volgens een rapport van onderzoeksclub SOMO (www.somo.nl) worden ze geregeld onder erbarmelijke omstandigheden gedolven en geslepen. Veel te lage lonen, grote gezondheidsrisico’s en kinderarbeid zijn schering en inslag. Marktleiders Siebel en De Bijenkorf laten desgevraagd weten ‘strenge gedragscodes’ voor hun leveranciers te hebben. Maar uiteindelijk kunnen ze niet uitsluiten dat er bloed, zweet en tranen aan uw sierraden kleven. Het Geweten verzoekt u beleefd – maar niet bedeesd – om hen bij uw volgende aankoop streng toe te spreken. En hen vervolgens de rug toe te keren.

Week 7 (20 februari 2010)
Groene golfers
Golfers houden niet van natuur. Dat wil zeggen: ze houden van mooie landschappen en ‘lekker buiten zijn’, maar ondertussen belasten ze de aarde alsof ze die niet met zes miljard anderen moeten delen. Volgens Robert en Brenda Vale, auteurs van het doortimmerde Time to eat the dog? The real guide to sustainable living, is het totale energiegebruik van een golfer – inclusief clubs, ballen, landgebruik, et cetera – 5.621 megajoule per jaar. Voor een tennisser is dat 160 en een skiër 223.
Iedereen het recht om het milieu een beetje te belasten – ik sta op het punt een derde computer te kopen – maar blijf naar uw geweten luisteren. En misschien overdrijven de Vales. Maar dan nog: volgens het Amerikaanse Golf Magazine verdwijnen er jaarlijks 2,56 miljard golfballen in het water of hoge gras. De meeste zijn gemaakt van milieubelastend, synthetisch rubber. Er is een alternatief: de buitenkant van Ecobioball (www.albusgolf.com) is volledig biologisch afbreekbaar en de binnenkant bestaat uit – hoe attent – visvoer.

Week 6 (13 februari 2010)
Groen surfen
Zelfs in de virtuele wereld vervuilt u de planeet. Een zoekopdracht via Google zou evenveel CO2 kosten als een uur lang een peertje laten branden. Zoekmachines verbruiken namelijk zeeën van stroom voor het koelen van hun datacenters.
Enter www.ecosia.org. Met elke zoekopdracht spaart u 1,95 vierkante meter regenwoud. Dat zit zo: de opbrengsten van de gesponsorde links naast uw zoekresultaten, gaan naar het Wereldnatuurfonds dat zich vervolgens ontfermt over bedreigd regenwoud. Daarnaast draaien de servers van Ecosia op groene stroom.
Het groene wonder is gebruiksvriendelijker dan Google (echt waar) maar de zoekresultaten stellen vaak teleur. Vergeef mij mijn cynisme, maar het is kennelijk te veel gevraagd van zoekmachines Bing en Yahoo! – mede-eigenaren van Ecosia – om een groene concurrent te maken die het op z’n minst net zo goed is.
Toch is Ecosia verslavend: onderaan je scherm worden de opbrengsten van je virtuele zoektochten bijgehouden. Zo mocht ik vandaag 119,7 m2 regenwoud redden. Na een dag hard werken, kun je niet gelukkiger in je auto stappen.

Week 5 (6 februari 2010)
Dood aan de stand-by killer
‘Kijk, ik heb een stand-by killer gekocht’, zei Het Geweten vorige week tegen De Geliefde. ‘Dan staat de tv niet meer eindeloos op stand-by. Scheelt veel stroom.’
‘Maar je kunt toch ook gewoon het aan-uit knopje op de tv indrukken?’, antwoordde De Geliefde.
‘Dat vergeten we altijd. Of we vergeten de tv weer aan te zetten als we willen kijken. En dat is zò irritant: lig je eindelijk op de bank, wil je de tv met de afstandsbediening aanzetten en dan moet je toch weer helemaal naar de tv lopen om de aan-uit knop in te drukken. De stand-by killer reageert gewoon op de a-b.’
‘Dus er moet speciaal voor jou een nieuw apparaat gemaakt worden en helemaal vanuit China hiernaar toe worden verscheept, zodat jij met een schoon CO2-geweten op je luie gat kunt blijven liggen? Lekker duurzaam, schat.’
Een goed Geweten weet wanneer het fout zit. De stand-by killer is terug naar de winkel.
 

Week 4 (30 januari 2010)
Groene credit card
De belofte lijkt te mooi om waar te zijn: wij compenseren de CO2-uitstoot van al uw aankopen, zolang u ze maar met onze credit card betaalt. Hoe weten ze bij Visa Greencard of ik, bijvoorbeeld, vlees, vis of een vegetarische maaltijd afreken? Een vegetarisch gerecht kost minstens vijf keer minder CO2 dan een flinke entrecote. Bij de klantenservice van Visa weten ze het niet.
Het voelt verdacht: de credit card, symbool van ons hyperconsumentisme, wast al onze CO2-zonden schoon door bomen te planten, led-lampen uit te delen of waterkrachtcentrales in China te financieren. Halleluja! We hoeven helemaal niet minder te consumeren om de aarde redden!
Visa zweert te goeder trouw te zijn en verwijst naar rapporten van TNO en een grote accountantsfirma. Vooruit, toch maar het aanvraagformulier ingevuld. Een credit card heb je nu eenmaal nodig, en laat ‘m dan maar groen zijn. Helaas lukt het nog niet om met een gerust hart die entrecote te bestellen.
www.visagreencard.nl

Week 3 (23 januari 2010)
Wonderballen
Onlangs las Het Geweten over blauwe balletjes die op ecologische verantwoorde wijze de was stralend schoon maken. In zijn studententijd werden dit soort revolutionaire producten ‘s nachts aangeprezen op RTL4. Amazing Discoveries heette de telewinkel, en verkoper Mike vond de uitvindingen altijd ‘on-ge-loof-lijk!’ In een dronken bui heeft Het Geweten eens een keukenmachine met magische eigenschappen besteld. Het apparaat verkrachtte stelselmatig alles wat erin ging.
Huize Geweten wast nu drie maanden met de Ecoballs (€17,95 voor 150 wasbeurten) en ze zijn, tja, ongelooflijk. In de ecologische wonderballen zit geen wasmiddel, maar ‘natuurlijke mineralen’ die volgens de gebruiksaanwijzing de PH-waarde van het water verhogen, waardoor vuil losweekt en bacteriën sterven. Klinkt goed. In ieder geval maken ze de was schoner en zachter dan het duurste waspoeder. Ondertussen gaan er geen chemicaliën het riool in, bespaart de wasmachine vele liters water omdat er nauwelijks gespoeld hoeft te worden en zeul je nooit meer met dozen waspoeder. Probeer het een week en je wilt nooit meer anders. Amazing.
www.bespaarbazaar.nl

Week 2 (16 januari 2010)
Laffe ledjes
We moeten van milieuminister Cramer aan de led-lamp. ‘Als elk huishouden in Nederland drie gloeilampen vervangt door led-lampen’, zegt zij, ‘besparen we evenveel elektriciteit als alle huishoudens in Amsterdam’. Prachtig. Mag Het Geweten zich even tot de minister richten? Als u doet wat een milieuminister behoort te doen en u zich eindelijk eens verzet tegen de bouw van die vier nieuwe kolencentrales, bespaart u – in uw eentje – evenveel CO2-uitstoot als die van alle Nederlandse auto’s bij elkaar.
U weet, Het Geweten heeft een broertje dood aan cynisme. En dus laat hij zich niet van de wijs brengen door een luie en laffe minister. Braaf heeft hij vorige week drie led-lampen gekocht: een van Philips, een van Osram en een van de bouwmarkt. Ze zijn peperduur en geven stuk voor stuk lelijker licht dan een twintig jaar oude tl-buis. Godbetert gaan ze ook nog eens 25 jaar mee – langer dan de hypotheek. Het moet maar. Want Het Geweten blijft zijn ambt wel trouw, en weigert lui of laf te zijn.

Week 1 (9 januari 2010)
Groene webwinkels

Vorige week schreef Het Geweten over zijn hartgrondige afkeer van biologische markten. Evengoed beloofde hij boodschappen te doen bij een biologische webwinkel, om deze week zijn ‘onbevangen bevindingen’ met u te delen.
Welnu, de onbespoten groente, het bio-dynamische fruit (welke woorden je wel niet moet gebruiken om aan te geven dat een product niet uit de agrarische massa-industrie komt) en het zuivel van het levenslang vertroetelde vee van www.hofwebwinkel.nl, is ver-ruk-ke-lijk.
Zelden vallen idealisme en hedonisme zo nauw samen. Goed, u betaalt iets meer dan bij albert.nl, de webkruier van Albert Heijn, maar dan weet u zeker dat u geen groente of vlees eet waarvan u – om uw smaak niet te bederven – niet wilt weten waarmee het is bespoten of hoe het is geslacht. Nee, u eet dan boerenkool en braadworsten die smaken zoals alleen overgrootmoeders zich vagelijk kunnen herinneren.
Luister naar uw Geweten en verwen uzelf: doe op z’n minst voor een keer boodschappen bij een biologische webwinkel. Of ga, als u dat aankunt, naar een biologische markt.
www.hofwebwinkel.nl

Week 50 (12 december 2009)
Brandnetelthee aan huis
Vrienden van Het Geweten gaan elke zaterdag naar de biologische markt. ‘Heerlijk’, zeggen ze. ‘Alles is kakelvers en lekker onbespoten’. Ze vinden het bovendien prettig om te zien dat er ‘naast de massacultuur van Albert Heijn ook een ander, niet-commercieel Nederland bestaat’.
Het Geweten is gek op Albert Heijn en vooral op diens bezorgservice Albert. Gewoon via internet je boodschappenlijst doorgeven en voor de prijs van een bosje bloemen brengen ze je weekvoorraad naar je keuken. Scheelt je een zaterdagse helletocht in een bomvolle supermarkt.
Vroeger woonde Het Geweten op steenworpafstand van zo’n biologische markt. Hij moest er niets van hebben. De peperdure groenten zagen er bescheten uit. Maar bovenal werd Het Geweten recalcitrant van al die vreselijk aardige, correcte en brandnetelthee drinkende lui die zelfgenoegzaam baadden in hun onvolprezen natuurliefde.
Gelukkig is de biologische webwinkel in opkomst. Volgens tijdschrift P+ zijn er in Nederland nu al zeker 25. Deze week geeft Het Geweten zijn boodschappenlijstje aan zo’n groene Albert. Volgende week leest u zijn onbevangen bevindingen.

Week 49 (5 december 2009)
Hernieuwbare fascinatie
Als kind was Het Geweten dol op de knijpkat van zijn vader. Deze lag in het handschoenenkatje van de Volvo en als de autorit te lang duurde, dook Het Gewetentje onder het dashboard. Daar liet hij verwonderd het licht schijnen tot zijn vingers trilden van vermoeidheid.
Onlangs ontdekte Het Geweten de moderne variant van de dynamolamp: de MaGicTorch (€14,95, www.magictorch.nl). Schudt deze zaklamp een minuut zachtjes heen en weer en u heeft twee uur licht. Magie? Nee: een magneetje passeert een spoel, levert de vrijgekomen energie aan een oplaadbaar batterijtje dat weer een led-lampje laat branden. Voor eens en voor altijd is het probleem opgelost van de zaklamp-met-lege-batterijen-als-je-hem-nodig-hebt. En dat zonder blauwe vingers van het knijpen.
Ook het tweejarig dochtertje van Het Geweten is gefascineerd door de MaGicTorch. In haar kinderstoeltje op de achterbank van de auto schudt ze de lamp heen en weer, laat het brandende lampje ronddraaien en roept dat het een lieve lust is: ‘Tè-tûh, tè-tûh, tè-tûh’.
www.magictorch.nl

Week 48 (28 november 2009)
Afval in de wieg
Grote vreugde in huize Het Geweten: er is een kindje geboren. De vlag hangt uit, de beschuiten worden kwistig gesmeerd en het bezoek loopt af en aan. Ze zeggen de liefste dingen over dit wonderkind en geven de mooiste cadeaus. Het Geweten zweeft op een roze wolk, maar bij het uitpakken van al die knuffels, mutsjes en sokjes, steekt die nare eigenschap van Het Geweten weer de kop op: hij raakt bedrukt van al deze verspilling. Want zeker de helft van alle kraamcadeaus is lelijk of overbodig. Na een paar jaar op zolder te hebben gelegen, gaat het hup, de prullenbak ik.
De beste vriend van Het Geweten bracht een rompertje mee dat gemaakt is van afval. ‘Cradle to cradle' (‘van wieg tot wieg’, in plaats van ‘van wieg tot graf’) heet het onderliggende principe, wat betekent dat het huidige product slechts een tussenfase is in een eindeloze cyclus van hergebruik. Afval als grondstof.
Het rompertje (Laladoo, €26,95) was snoezig en gemaakt van het zachtste ecologische katoen – maar veel te klein. Gelukkig is het volledig biologisch afbreekbaar.
www.laladoo.nl

Week 47 (21 november 2009)
Windhandel
Het Geweten is gek op gadgets. Zijn voorliefde is deels banaal (gadgets zijn mooi, duur en glimmen vaak) maar kent ook een diepere dimensie. Het Geweten is immers op zoek naar een optimum van gemak, schoonheid en efficiëntie, oftewel: dagelijkse duurzaamheid. Een gadget kan geniaal zijn dankzij fascinerend vernuft, maar ook omdat het een even eenvoudig als briljant idee behelst dat niemand had bedacht of uitgevoerd.
Voor 49 euro kun je de HY Mini kopen. Dit windmolentje past in de palm van je hand en is volgens webwinkel www.solaronline.nl ‘ongelooflijk krachtig’. Houd ‘m twintig minuten in de lucht bij windkracht vier en de ingebouwde, oplaadbare batterij levert genoeg stroom om vier minuten te bellen met een mobiele telefoon.
Hoe ziet de ontwerper dit voor zich? Dat ik mijn arm buiten het raam ga hangen om te kunnen bellen? Of dat ik eerst een paar rondjes fiets, al dan niet met de optionele houder (€19,95) aan het stuur? De HY Mini glimt bevallig, maar is het verbruikte plastic niet waard.
www.solaronline.nl

Week 46 (14 november 2009)
Koffie als schaamlap
Vrienden beschimpen Het Geweten om zijn espresso. Die is van Nespresso, u weet wel, die veel te dure koffie die wordt aangeprezen door George Clooney. ‘Dus jij praat de lezers van Vrij Nederland elke week schuldgevoel aan over hun koopgedrag, maar ondertussen drink jijzelf foute koffie?’ zeggen ze.
Ze hebben gelijk. Zo wordt het zwarte goud verpakt in luxueus glanzende aluminium cupjes die weer in weelderig bedrukte kartonnen kokers aan huis worden bezorgd. Al dat overdadige verpakkingsmateriaal voor twee slokjes koffie, is inderdaad allesbehalve duurzaam.
Maar ja, Het Geweten is een koffiesnob en Nespresso biedt de beste koffie voor de minste moeite. Bedenk ook dat de rest van het gezin niet overweg kon met het oude, eersteklas espresso-apparaat en dat een Senseo niets dan slappe slobberbakkies zet.
Het Geweten redt zijn zelfrespect door alleen koffiecupjes met de wellustige namen Volluto en Rosabaya te bestellen. Die zijn niet de lekkerste, maar hebben wel een fair trade-certificaat van de Amerikaanse milieuorganisatie Rainforest Alliance.
Toegeven: meer dan een schaamlap is het niet. Maar slechte koffie is ook onverteerbaar.
www.nespresso.nl

Week 45 (7 november 2009)
Ego/eco post
Het Geweten houdt van mooie dingen. Ook wil hij graag laten zien dat hij goede smaak heeft. Dat moet ook wel, want als cultural creative en zelfstandige ondernemer heeft hij zich te onderscheiden van zijn concurrenten. Het verschil zit ‘m in de kleinste details.
Zo verstuurt Het Geweten zijn post in enveloppen die gemaakt zijn van oude Duitse landkaarten. Deze werden van de papierversnipperaar gered en vermaakt tot enveloppen. Volledig gerecycled dus, duurzamer kan haast niet. Het Geweten beeldt zich in dat de ontvanger blij verrast is als hij de envelop openmaakt en de details van de oude landkaarten aan de binnenkant ontdekt.  ‘Wat mooi’, zal hij of zij denken. ‘En wat origineel.’
Tot voor kort verstuurde Het Geweten zijn factuur naar Vrij Nederland in eenvoudige enveloppen van de Hema. Die zijn ook duurzaam en kennen als geboortegrond ‘100% well-managed forests’, aldus het FSC-keurmerk op de verpakking. Maar de Duitse topo-enveloppen zijn exclusiever, duurder en ook nog eens duurzaam. En daar houdt Het Geweten van.
www.bureaubewust.nl

Week 44 (31 oktober 2009)
Douchen als misdaad
Het Geweten houdt van lang douchen. Het is het enige moment van de dag dat hij alleen is. Aan de andere kant van het douchegordijn woedt een veldslag: gezinsleden lopen elkaar voor de voeten en schelden het ochtendchagrijn van zich af. Even later verhindert rondvliegende peuterpap het lezen van de krant en begint het Grote Haasten om op tijd in de file aan te sluiten.
Lang douchen is een milieuzonde, las Het Geweten op een website die hulpmiddeltjes voor de wereldverbeterende consument verkoopt. ‘Wanneer u onder de douche eens lekker wegdroomt, verbruikt u al snel 80, 100 of zelfs 150 liter warm water.’ En: ‘Als iedereen in Nederland 1 minuut eerder onder de douche vandaan stapt, besparen we jaarlijks 28 miljard liter water.’ Geen idee hoeveel 28 miljard liter water is, maar het klinkt indrukwekkend.
De Douche Coach is een zandloper die verraadt wanneer het ecologisch verantwoorde rantsoen van vijf minuten verstreken is. Het Geweten moet de zandloper drie keer omdraaien voor hij het dagelijkse strijdtoneel durft te betreden. Hij probeert zijn spilzucht te beperken tot twee omwentelingen, maar een korter verblijf in zijn toevluchtsoord is vooralsnog onbespreekbaar.
www.mijnenergieloket.nl

Week 43 (24 oktober 2009)
Maïs-mobieltje is niet groen
Het Geweten heeft een nieuwe mobiele telefoon nodig. Het scherm is gebarsten en – veel belangrijker – het abonnement loopt af. De telefoonmaatschappij biedt fonkelnieuwe toestellen aan in ruil voor verlenging. Het Geweten is gek op gadgets en waant zich in een snoepwinkel.
Ineens herinnert Het Geweten zich dat ook aan mobieltjes bloed, zweet en tranen kleven. Zo hebben telefoons coltan nodig. Straatarme Congolezen graven dat zeldzame metaal op onder negentiende-eeuwse omstandigheden en moeten de opbrengsten afstaan aan geesteszieke rebellenleiders – dat werk.
Even vreesde Het Geweten zonder telefoon door het leven te moeten. Maar na enig zoekwerk dook de Samsung S3030 Eco op. Dit apparaat bestaat deels uit bio-plastic (maïsmeel) en bevat geen coltan. Bingo.
Toch even checken bij Mariëtte van Huijstee, die de telefonie-sector doorlichtte voor de idealistische onderzoeksclub SOMO. ‘Echt groene telefoons bestaan nog niet. Mobieltjes bevatten veel schaarse metalen die onder slechte omstandigheden worden gewonnen. Het beste is je oude toestel te laten repareren. Als dat niet kan, laat dan op z’n minst je oude toestel recyclen door je telecombedrijf.’
Heimelijk hoopt Het Geweten dat zijn oude toestel total loss is.
www.somo.nl
www.samsung.nl

Foto: Thomas Schlijper

Week 42 (17 oktober 2009)
Schone lucht, schone geest
Mediteren en tanken tegelijk. En dan ook nog eens brandstof waarvan geen ijsbeer het warm onder de voeten krijgt. Milieu-econoom Pauline Westendorp streeft naar schone lucht en kunstenaarsduo Bisscheroux&Voet gunnen autorijders een opgeruimde geest. En dus maakten ze een groen tankstation met mediteerruimte.
‘Ik wil laten zien dat honderd procent groene brandstof mogelijk is’, zegt Westendorp, directeur van Opgewekt.nu, een platform dat schone energie aan de man wil brengen. Aan de ene kant van het tankstation kan plantaardige dieselolie worden getankt. Aan de andere kant hangt een stekker om elektrische auto’s mee op te laden. Westendorp: ‘Die stroom is opgewekt door bijvoorbeeld zonnepanelen of windmolens. Anders vervuil je het milieu alsnog.’ De diesel is volledig plantaardig. ‘Je kunt het ook opdrinken.’
Het tankstation staat op de NDSM-werf aan het Amsterdamse IJ. Momenteel werken Bisscheroux&Voet aan nieuwe ontwerpen ‘voor een gemeente in het oosten van het land’. Zo kan het mediteerbankje, dat zich aan de achterkant van het tankstation bevindt, worden vervangen door een lopende band om op te rennen of – hun favoriet – een boksbal. ‘Op- en ontladen tegelijkertijd’, zegt Bisscheroux. Ook nog eens goed voor de verkeersveiligheid.
www.opgewekt.nu
www.bisscheroux-voet.nl

Week 41 (10 oktober 2009)
Leve de tonijn!
‘Voor mij geen broodje tonijn meer,’ zegt het meisje een tafel verderop in het lunchcafé. ‘Heb je het niet gelezen? De tonijn is bijna uitgestorven – alsof je een broodje panda eet.’
Ook wij waren bezorgd na het lezen van krantenberichten dat Europa het vertikt om de zo goed als uitgestorven blauwvintonijn te beschermen. Maar menselijk als we zijn, lieten we de geneugten van die bomvol-goede-vetten-zittende tonijn vooralsnog prevaleren. Toch knaagde het, dat ‘broodje panda’.
We bellen de visexpert van het Wereld Natuurfonds en die weet ons enigszins gerust te stellen: de tonijn is nog lang geen dodo. Inderdaad, de blauwvintonijn is bijna ten dode opgeschreven, maar die wordt alleen geserveerd in de allerduurste sushibars. Al wil dat nog niet zeggen dat je zorgeloos van tonijn kunt genieten, leert De Goede Viswijzer. Ook in een ordinair blikje tonijn-in-olie kan de laatste van zijn subsoort zitten. Gelukkig is er Fishes, een fris, jong, Nederlands bedrijf dat alleen maar vis verkoopt van florerende visstanden. Hun tonijn is in bijna elke supermarkt te koop, van Albert Heijn tot Dirk van den Broek. Nu maar hopen dat ons lunchcafé dat ook weet.
www.fishes.nl
www.goedevis.nl