Daar stonden ze dan: de acht presidenten en regeringsleiders van ‘de zeven grootste economieën en Rusland’. Trots en zelfverzekerd keken ze in de camera, vol besef van het historische gewicht van hun bijeenkomst. Door de gewelddadige demonstraties – de zwaarste rellen van de laatste twintig jaar in Duitsland – zou je bijna denken dat deze G8-top in Heiligendamm inderdaad van wereldbelang is.
Niets is minder waar. De G8 is een archaïsch gremium uit de vorige eeuw. De grote problemen van deze tijd kunnen niet alleen door de politieke leiders van deze zelfbenoemde grote acht worden opgelost.
Hoog op de agenda stond het streven naar ‘een evenwichtige groei van de wereldeconomie’. De leiders maken zich zorgen over het immense tekort op de Amerikaanse handelsbalans en de groeiende valutareserves van met name China, ’s werelds zesde economie. De oorzaak is eenvoudig: de Chinezen overspoelen de Amerikaanse markt met hun goedkope exportproducten. Hierdoor heeft China de grootste buitenlandse valutareserve ooit, ruim 1200 miljard dollar. China belegt de deviezenreserves vooral in Amerikaanse obligaties – met andere woorden: China financiert de Amerikaanse overheid en consument. Als China zijn beleggingsstrategie wijzigt, zullen de schokgolven over heel de wereld te voelen zijn.
In de echte wereld zijn de G8 en China in een innige tango verstrengeld, maar op het bal van de G8 mag China slechts vanuit de coulissen toekijken. Maar op het bal van de G8 mag China slechts vanuit de coulissen toekijken. De Chinese president kwam een middagje langs in Heiligendamm, maar lidmaatschap van de G8 is verre toekomstmuziek.
De G8 lijkt te beseffen dat de wereld dramatisch verandert door de opkomst van ontwikkelingslanden als China en India. Zo heeft het Duitse voorzitterschap als ‘leidend motto’ het ‘betrekken van opkomende markten bij het systeem van mondiale verantwoordelijkheid’. Mooi gesproken, maar als de wereldleiders serieus zijn, laten ze de grootmachten van de toekomst – China en India – voortaan toe tot hun eliteclubje.
De G8 boog zich ook over hét probleem van deze tijd: klimaatverandering. Geweldig. Maar bij de het maken van de afspraken werden de grootvervuilers van de – China en India – wederom overgeslagen. Ook andere grote spelers schitterden door afwezigheid, zoals bedrijven en niet-gouvernementele organisaties. In tijden van globalisering is het onzinnig om het internationale bedrijfsleven te ontkennen als factor van belang. Bovendien schreeuwen grote bedrijven om wetgeving die de uitstoot van broeikasgassen reguleert, dus waarom zou je hen niet bij het overleg betrekken? Niet dat bedrijven wetgeving moeten dicteren – slavernij is ook niet afgeschaft op verzoek van katoen- en suikerproducenten – maar hen negeren is onzinnig. In welke eeuw leven de leden van de G8? De tijd dat politiek de macht had om dit soort problemen eigenhandig op te lossen, licht ver achter ons.
Traditiegetrouw overschat de G8 haar macht schromelijk. In 2005 nam de G8 een van de meest opmerkelijke besluiten sinds haar eerste bijeenkomst in 1975. In het Schotse golfparadijs Gleneagles besloot het gezelschap – onder druk van Bob Geldofs Live8 – de schulden van achttien arme landen kwijt te schelden. Maar de G8 gaat daar helemaal niet over. De schulden stonden voornamelijk uit bij de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds. Pas maanden later, tijdens de jaarvergadering van de 185 lidstaten, werd het daadwerkelijke besluit genomen de schulden te schrappen. Niet dat het veel heeft geholpen: veel arme landen hebben weer net zo veel schulden als voor de kwijtschelding.
Een andere belofte was om de wereldhandel eerlijker te laten verlopen. Twee jaar later zit de zogeheten Doha Ontwikkelingsronde van de WTO, waar met name ontwikkelingslanden van moeten profiteren, muurvast. Een fiasco is onvermijdelijk. Belangrijkste reden: de 150 lidstaten kunnen geen overeenstemming bereiken. Welke verklaring de acht ‘wereldleiders’ daar ook over afleggen, het zal niets veranderen aan deze harde realiteit.
Tot slot beloofde de G8 in 2005 de ontwikkelingshulp aan Afrika in 2010 verdubbeld te hebben. Gisteren werd er opnieuw 45 miljard euro toegezegd. Hulde voor zoveel compassie, maar ondertussen zijn de eerdere beloften nog niet nagekomen. Waarom zou dat nu anders zijn? Sinds 2005 zijn de budgetten voor ontwikkelingshulp juist gedaald. Zelfs G8-voorzitter Duitsland besteedt nu minder aan hulp dan in 2005. Als de G8 zich niet eens aan zijn eigen afspraken houdt, waarom besteden we dan zo veel aandacht aan die poppenkast in Heiligendamm?
Daarom: laat deze fossielen toch lekker in alle rust met elkaar confereren. Negeer de G8.
 
Evert Nieuwenhuis schreef De Grote Globaliseringsgids – van Aandeelhouder tot Zapatista (Van Gennep, 2005).

Daar stonden ze dan: de acht presidenten en regeringsleiders van ‘de zeven grootste economieën en Rusland’. Trots en zelfverzekerd keken ze in de camera, vol besef van het historische gewicht van hun bijeenkomst. Door de gewelddadige demonstraties – de zwaarste rellen van de laatste twintig jaar in Duitsland – zou je bijna denken dat deze G8-top in Heiligendamm inderdaad van wereldbelang is.
Niets is minder waar. De G8 is een archaïsch gremium uit de vorige eeuw. De grote problemen van deze tijd kunnen niet alleen door de politieke leiders van deze zelfbenoemde grote acht worden opgelost.
Hoog op de agenda stond het streven naar ‘een evenwichtige groei van de wereldeconomie’. De leiders maken zich zorgen over het immense tekort op de Amerikaanse handelsbalans en de groeiende valutareserves van met name China, ’s werelds zesde economie. De oorzaak is eenvoudig: de Chinezen overspoelen de Amerikaanse markt met hun goedkope exportproducten. Hierdoor heeft China de grootste buitenlandse valutareserve ooit, ruim 1200 miljard dollar. China belegt de deviezenreserves vooral in Amerikaanse obligaties – met andere woorden: China financiert de Amerikaanse overheid en consument. Als China zijn beleggingsstrategie wijzigt, zullen de schokgolven over heel de wereld te voelen zijn.
In de echte wereld zijn de G8 en China in een innige tango verstrengeld, maar op het bal van de G8 mag China slechts vanuit de coulissen toekijken. Maar op het bal van de G8 mag China slechts vanuit de coulissen toekijken. De Chinese president kwam een middagje langs in Heiligendamm, maar lidmaatschap van de G8 is verre toekomstmuziek.
De G8 lijkt te beseffen dat de wereld dramatisch verandert door de opkomst van ontwikkelingslanden als China en India. Zo heeft het Duitse voorzitterschap als ‘leidend motto’ het ‘betrekken van opkomende markten bij het systeem van mondiale verantwoordelijkheid’. Mooi gesproken, maar als de wereldleiders serieus zijn, laten ze de grootmachten van de toekomst – China en India – voortaan toe tot hun eliteclubje.
De G8 boog zich ook over hét probleem van deze tijd: klimaatverandering. Geweldig. Maar bij de het maken van de afspraken werden de grootvervuilers van de – China en India – wederom overgeslagen. Ook andere grote spelers schitterden door afwezigheid, zoals bedrijven en niet-gouvernementele organisaties. In tijden van globalisering is het onzinnig om het internationale bedrijfsleven te ontkennen als factor van belang. Bovendien schreeuwen grote bedrijven om wetgeving die de uitstoot van broeikasgassen reguleert, dus waarom zou je hen niet bij het overleg betrekken? Niet dat bedrijven wetgeving moeten dicteren – slavernij is ook niet afgeschaft op verzoek van katoen- en suikerproducenten – maar hen negeren is onzinnig. In welke eeuw leven de leden van de G8? De tijd dat politiek de macht had om dit soort problemen eigenhandig op te lossen, licht ver achter ons.
Traditiegetrouw overschat de G8 haar macht schromelijk. In 2005 nam de G8 een van de meest opmerkelijke besluiten sinds haar eerste bijeenkomst in 1975. In het Schotse golfparadijs Gleneagles besloot het gezelschap – onder druk van Bob Geldofs Live8 – de schulden van achttien arme landen kwijt te schelden. Maar de G8 gaat daar helemaal niet over. De schulden stonden voornamelijk uit bij de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds. Pas maanden later, tijdens de jaarvergadering van de 185 lidstaten, werd het daadwerkelijke besluit genomen de schulden te schrappen. Niet dat het veel heeft geholpen: veel arme landen hebben weer net zo veel schulden als voor de kwijtschelding.
Een andere belofte was om de wereldhandel eerlijker te laten verlopen. Twee jaar later zit de zogeheten Doha Ontwikkelingsronde van de WTO, waar met name ontwikkelingslanden van moeten profiteren, muurvast. Een fiasco is onvermijdelijk. Belangrijkste reden: de 150 lidstaten kunnen geen overeenstemming bereiken. Welke verklaring de acht ‘wereldleiders’ daar ook over afleggen, het zal niets veranderen aan deze harde realiteit.
Tot slot beloofde de G8 in 2005 de ontwikkelingshulp aan Afrika in 2010 verdubbeld te hebben. Gisteren werd er opnieuw 45 miljard euro toegezegd. Hulde voor zoveel compassie, maar ondertussen zijn de eerdere beloften nog niet nagekomen. Waarom zou dat nu anders zijn? Sinds 2005 zijn de budgetten voor ontwikkelingshulp juist gedaald. Zelfs G8-voorzitter Duitsland besteedt nu minder aan hulp dan in 2005. Als de G8 zich niet eens aan zijn eigen afspraken houdt, waarom besteden we dan zo veel aandacht aan die poppenkast in Heiligendamm?
Daarom: laat deze fossielen toch lekker in alle rust met elkaar confereren. Negeer de G8.
 
Evert Nieuwenhuis schreef De Grote Globaliseringsgids – van Aandeelhouder tot Zapatista (Van Gennep, 2005).